Samen werken aan betere zorg en ondersteuning voor jonge mensen met een LVB

zonMw-sociaal-domein-gewoon-bijzonder-lvb-beperking-zelfstandig-samenlevingVoor gemeenten vormen jongeren en jongvolwassenen met een licht verstandelijke beperking een grote uitdaging binnen het sociale domein. Deze kwetsbare groep is vaak oververtegenwoordigd in probleemsituaties en tegelijkertijd zijn ze voor de gemeente moeilijk te bereiken. Hoe kunnen we er samen voor zorgen dat zij zoveel mogelijk zelfstandig kunnen meedoen in de samenleving?

Meer oog voor kwetsbare doelgroep

Sinds de decentralisatie van de zorg zijn er signalen dat mensen met een licht verstandelijke beperking (LVB) moeilijk de weg kunnen vinden in zorg en ondersteuning, regelingen en voorzieningen. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor deze kwetsbare groep, maar de eigen regie, zelfredzaamheid en eigen verantwoordelijkheid die zij van mensen met een licht verstandelijke beperking verwachten, is voor velen van hen teveel gevraagd. Daardoor vallen zij tussen wal en schip. Door het verstrekken van subsidies voor kortdurend, praktijkgericht onderzoek stelt het ZonMw-programma Gewoon Bijzonder gemeenten in staat om samen met onderzoeksinstellingen te onderzoeken welke vorm van zorg en ondersteuning waardevol is voor deze doelgroep en hoe dit aanbod zo toegankelijk mogelijk kan worden gemaakt. Het uiteindelijke streven is dat mensen met een licht verstandelijke beperking zoveel mogelijk zelfstandig meedoen in de samenleving. Maar dan wel met passende zorg en ondersteuning die deze zelfstandigheid versterkt en daarmee bijdraagt aan het voorkomen van (ernstige) problemen.

Sociaal netwerk versterken

Inmiddels zijn elf projecten gehonoreerd, die variëren van onderzoek naar de beste manier om mensen met een licht verstandelijke beperking te helpen om zelf goed met geld om te gaan tot een studie naar het nut van een e-learning module voor betere herkenning en erkenning van deze doelgroep. In alle gevallen omvat de onderzoeksperiode maximaal zes maanden. Er wordt voornamelijk gekeken naar de effectiviteit van bestaande initiatieven. Zo ook in de gemeente Amsterdam. ‘Sinds de overgang naar de Wmo verwachten wij dat jongvolwassen met een licht verstandelijke beperking meer gebruik gaan maken van hun sociale netwerk en minder van de hulpverlening. Maar vaak hebben zij geen sterk sociaal netwerk’, vertelt Johan de Vries, beleidsadviseur Zorg van de gemeente Amsterdam. In deze gemeente bestaan inmiddels verschillende initiatieven om mensen met een licht verstandelijke beperking te helpen bij het maken en uitbreiden van sociale contacten en het ontwikkelen van sociale vaardigheden. Twee van deze initiatieven, Maatjesprojecten en Vriendenkringen, staan centraal in het onderzoek dat de gemeente Amsterdam en het Academisch Medisch Centrum (AMC) gaat uitvoeren in samenwerking met MEE Zaan en Amstel, Stichting Prisma en de Vereniging LFB (de landelijke belangenorganisatie voor en door mensen met een verstandelijke beperking).

Meerwaarde

In de Maatjesprojecten worden mensen met een licht verstandelijke beperking gekoppeld aan een vrijwilliger, zodat ze samen leuke of nuttige activiteiten kunnen ondernemen. Het project Vriendengroepen maakt gebruik van een netwerkbenadering: ongeveer vijf mensen met een licht verstandelijke beperking komen eens per maand onder leiding van een vrijwilliger bij elkaar. Het is de bedoeling dat de vrijwilliger zich op een gegeven moment terugtrekt en dat de vriendengroep dan zelfstandig doorgaat met afspreken. ‘Voor de gemeente is het belangrijk om te weten of deze initiatieven aansluiten bij wat mensen met een licht verstandelijke beperking willen en kunnen’, vertelt dr. Jeanine Suurmond, die dit project vanuit het Academisch Medisch Centrum (AMC) zal leiden. ‘Om hier achter te komen, gaan de onderzoekers Kasper Kruithof en Femke Boelsema enkele Maatjesprojecten en Vriendenkringen in onder andere Amsterdam volgen. Aan de deelnemers wordt gevraagd waarom zij meedoen, wat er goed gaat en wat zij als eventuele drempels ervaren. Deze resultaten kan de gemeente vervolgens gebruiken om de initiatieven verder te verbeteren’, aldus Suurmond. De Vries beaamt dat de inzichten die dit onderzoek oplevert waardevol zijn voor de gemeente Amsterdam. ‘Het is voor ons nuttig om te weten welke vormen van ondersteuning het beste werken voor welke groep, wat de meerwaarde hiervan is en wat er nodig is om ze toegankelijker te maken voor de doelgroep. Op basis daarvan kunnen we als gemeente betere keuzes maken in de zorg ondersteuning die we inkopen. Ook kunnen we aan de hand van de resultaten bekijken of we dit zelf moeten blijven aanbieden, of dat we dit bijvoorbeeld beter kunnen overlaten aan een zorg- of welzijnsorganisatie. Op dit moment doen we allemaal een beetje.’

Aansluiting vinden

Hoewel De Vries vanuit de gemeente Amsterdam vaker betrokken is bij onderzoek, is hij voor het eerst hoofdaanvrager van een onderzoeksproject. ‘Vanuit verschillende netwerken waarin wij als gemeente actief zijn, werd ik gewezen op deze subsidieoproep van Gewoon Bijzonder. Er liep al wat onderzoek naar de effectiviteit van interventies om de maatschappelijke participatie van mensen met een licht verstandelijke beperking te verbeteren. Omdat de subsidie hiervoor afliep, was deze oproep een mooie kans om hier meer praktijkgericht onderzoek naar te kunnen doen.’ De samenwerking met de gemeente is voor Suurmond nieuw. ‘De gemeente was nauw betrokken bij de voorbereiding en zal dat ook bij de uitvoering van het project zijn. Dit stelt ons in staat om steeds te kunnen toetsen of we daadwerkelijk de juiste vragen stellen. Want uiteindelijk is het de gemeente die iets met de antwoorden moet kunnen doen in de praktijk.’ En wat verwacht Suurmond van de resultaten? ‘Uit eerder onderzoek naar vergelijkbare initiatieven voor jonge mensen met een licht verstandelijke beperking bleek dat dit voor sommigen heel goed werkt. Helaas bleken juist degenen die er het meest van kunnen profiteren – denk aan eenzame mensen met een zwak sociaal netwerk – er het minste aan te hebben. Door mogelijke drempels inzichtelijker te maken, hopen we dat de gemeente Amsterdam met deze initiatieven meer aansluiting kan vinden bij de wensen en behoeften van deze meest kwetsbare groep.’ Het onderzoek kan ook zorgen voor ‘empowering’ van de doelgroep zelf: de deelnemers kunnen op basis van hun eigen ervaringen bijdragen aan het verbeteren van de welzijnstrajecten waar zij zelf deel van uitmaken. En zo snijdt het mes aan twee kanten.

Bron: ZonMw

Lees ook:

Deel deze content

Reageren:

Wil je een link invoegen in de tekst? Zet deze tussen [].
Voorbeeld: [www.voorbeeld.nl] of [http://www.voorbeeld.nl]
Velden met een (*) zijn verplicht.

kennispleingehandicaptensector.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. melding sluiten