De Zijlen: van 28 naar 0 onrustbanden

 - De Zijlen in Groningen biedt zorg en ondersteuning aan mensen met een verstandelijke handicap van zeer laag niveau (cognitief ontwikkelingsniveau vanaf 6 maanden). Indicatie: verblijf en behandeling, VG 3 tot en met 7. Veel cliënten hebben een ExtraZorgzwaarteToeslag (EZT). De Zijlen besloot te onderzoeken of zij de vrijheidsbeperkende maatregelen af kon bouwen. Bij de start van het traject gebruikten 28 cliënten regelmatig een onrustband. Na 48 maanden waren alle banden afgebouwd.

Sandra de Wit is verpleegkundig specialist bij De Zijlen. Via het hoofd zorgondersteuning kwam het  rapport ‘Risico’s van de Zweedse band in de gehandicaptenzorg’ van de IGZ (2002) bij haar terecht. Haar opdracht: in kaart brengen hoeveel banden er binnen de Zijlen werden gebruikt.

Werkwijze

Sandra vroeg de nachtdienst te inventariseren welke mensen ‘s nachts in een onrustband lagen. Ze besprak daarna met de persoonlijk begeleiders wat de reden was en welke mogelijkheden er waren zag om af te bouwen. Zij presenteerde de uitkomsten aan het MT en kreeg de opdracht een plan van aanpak te maken. De kosten werden op € 70.000,- geraamd.

Sandra zocht voor elke cliënt uit waarom de band werd gebruikt, welke ideeën er waren over afbouw en hoe het team en verwanten erop zouden reageren. Deze gesprekken voerde Sandra met de persoonlijk begeleider. Zo nodig werden er anderen bij betrokken, bijvoorbeeld een fysiotherapeut. Daarna volgde overleg met de wettelijk vertegenwoordigers/ouders, locatiehoofd en persoonlijk begeleider in een Multi Disciplinair Overleg (MDO). Besluitvorming over afbouw van vrijheidsbeperking kostte de meeste tijd.

Alternatieven

Soms was er geen alternatief nodig. Bijvoorbeeld bij Corrie de Boer. Ze rammelde ’s nachts altijd met haar bedhek waardoor het idee bestond dat ze uit bed wilde. De band ging weg en wat bleek: het rammelen hield op en ze sliep door. ‘Soms interpreteren we signalen anders dan ze bedoeld zijn’, zegt Sandra. ‘Misschien was haar onrust wel een protest tegen de band, ze lag er al 12 jaar in.’ Soms was wel een alternatief nodig, zoals de kamerdeur op slot, gebruik van bedboxen, bepolstering van de kamer (zachte wanden en muren), op de grond slapen of een waterbed. Ook lette de nachtdienst vaker op als iemand zonder band naar bed ging. Sandra benadrukt dat de maatregelen zover mogelijk van de cliënt verwijderd moeten zijn: ‘Hoe verder van het lichaam, hoe beter.’ Maar als de onrustband weg is, is het nog niet klaar. Zo wordt bij een andere cliënt op dit moment het gebruik van de bedbox afgebouwd.

Omgaan met weerstand

Begeleiders en verwanten hadden aanvankelijk wel bezwaren tegen de veranderingen. Sandra benoemde dan steeds de risico’s en de nadelen. Ook maakte ze de medewerker bewust van de impact die een band heeft op de cliënt. Belangrijk is om de gevaren van slapen zonder band niet te vaak te benoemen. Bij gesprekken met ouders en verwanten werd Sandra vaak vergezeld door andere gesprekspartners (bijvoorbeeld de orthopedagoog).

Doorzetten... 

‘Het belangrijkste in het hele proces is doorzetten’, zegt Sandra. ‘Je moet alle communicatieve vaardigheden uit de kast trekken om met iedereen in gesprek te gaan én te blijven. Dat is niet altijd makkelijk. Je moet een gedeelde visie hebben, namelijk dat het niet goed is als iemand in een band ligt. Pas als je daaraan vasthoudt lukt het om ze af te bouwen. Daarnaast heb je een trekker nodig die er volop voor wil gaan en die zich niet van de wijs laat brengen.’ Sandra was betrokken bij de afbouw van alle banden binnen De Zijlen. Ze adviseert andere organisatie in elk geval iemand aan te stellen die de voortgang bewaakt. Bij elke cliënt was een multidisciplinair team betrokken om de verschillende invalshoeken te bekijken. Ook wettelijk vertegenwoordigers waren steeds nauw betrokken, dit was erg waardevol.

...maar niet doordraven!

‘Wat ook belangrijk is: houd je eigen overredingskracht een beetje in toom’, zegt Sandra. ‘Draaf niet teveel door maar luister vooral ook naar de ander en zijn bezwaren. Wees flexibel. Geef niet op en houd je motivatie vast. Zorg dat je weet waar je het over hebt zodat je de juiste keuzes kunt maken.’

sandra.dewit@dezijlen.nl

Voorbeeld van een voortgangsrapportage

Deel deze content

kennispleingehandicaptensector.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. melding sluiten