Doe de Medicatieveiligheid Test!

Weet jij voldoende om medicatiefouten te helpen voorkomen? Test dit nu met de zelftest medicatieveiligheid voor begeleiders. Je krijgt direct verbetertips.

Zelftest Medicatieveiligheid
  • 1

    Ken jij het medicatiebeleid binnen jouw organisatie?

    Inspelen op verandering - gehandicaptenzorg

    Prima!


    Prima!
    Medicatieveiligheid is een belangrijk onderdeel van veiligheidsmanagement in zorgorganisaties. Het verkleint het risico op medicatiefouten.

    Het kan slimmer!

    Het kan slimmer!
    Je bewust zijn van de risico’s in het medicatieproces is belangrijk.
    Organisaties moeten de taken, verantwoordelijkheden en procedures rond medicatie vastleggen in het medicatiebeleid. Zo weten alle medewerkers wat er van hen verwacht wordt en op welke momenten. En zo ontstaat bewustzijn over de risico’s en voorkom je medicatiefouten.

    Tip!
    Voor medicatiebeleid: Vraag als begeleider zelf hoe het eigenlijk zit met het beleid. Wees pro-actief, neem zelf initiatief, signaleer dingen die onduidelijk zijn of niet goed gaan en bespreek dat. Denk niet: geen idee, ik doe het wel op mijn eigen manier.

    Weet je niet? Misschien kunnen wij je helpen. Hier een mooie graphic?

  • 2

    Hoe ga jij om met voorbehouden en risicovolle handelingen?



    Prima!

    Zorgmedewerkers mogen alleen voorbehouden en risicovolle handelingen uitvoeren als ze hiervoor een uitvoeringsverzoek van de arts hebben én bekwaam zijn.

    Het kan slimmer!

    Begeleiders mogen alleen een voorbehouden of risicovolle handeling uitvoeren als ze een uitvoeringsverzoek van de arts hebben én bekwaam zijn.

    De organisatie is verantwoordelijk voor het maken van afspraken hierover. Begeleiders zijn zelf verantwoordelijk voor de beslissing of ze voldoende bekwaam zijn. Voel jij je voldoende toegerust om de handeling uit te voeren? Onbekwaam = onbevoegd! 

    Weet je niet? Misschien kunnen wij je helpen. Hier een mooie graphic?

    Tip

    Bij bekwaamheid voorbehouden en risicovolle handelingen: De zorgorganisatie is verantwoordelijk voor de bij- en nascholing van medewerkers. Dus als je vindt dat je niet voldoende bekwaam bent om voorbehouden en risicovolle handelingen te verrichten, ga dan in gesprek met je leidinggevende.

    Meer informatie over bekwaamheid bij geven van medicatie lees je in de leidraad van de V&VN. Een overzicht van deze handelingen vind je in bijlage 3 van de Handleiding Voorbehouden handelingen (pdf) bij verpleging, verzorgen en thuiszorg (ActiZ, BTN, LHV, Verenso, 2012)

  • 3

    Hoe leg jij afspraken rond het beheren van medicatie vast?



    Prima!

    Een van de belangrijkste oorzaken van medicatiefouten is onduidelijkheid over de verantwoordelijkheden van de toediener. Dit kan nare gevolgen hebben voor de cliënt. In het ondersteuningsplan worden de afspraken over de verantwoordelijkheden opgenomen.

    Het kan slimmer!

    Alle afspraken over verantwoordelijkheden horen thuis in het ondersteuningsplan!

    Een van de belangrijkste oorzaken van medicatiefouten is onduidelijkheid over de verantwoordelijkheden van de toediener. Daardoor kunnen gemakkelijk misverstanden ontstaan, bijvoorbeeld over het controleren van de medicatie of het op de juiste tijd aanreiken. Dit kan nare gevolgen hebben voor de cliënt.

    Alle afspraken over verantwoordelijkheden moeten worden opgenomen in het ondersteuningsplan. De zorgorganisatie is verplicht een procedure te hebben om problemen met medicatiebeheer met de cliënt(vertegenwoordiger) te bespreken. Ook moet beschreven staan hoe om te gaan met het geheel of gedeeltelijk overnemen van het beheer van de medicatie.

    Weet je niet? Misschien kunnen wij je helpen. Hier een mooie graphic?

    Tip

    Voor wie is waar verantwoordelijk voor?

    Maak duidelijke afspraken met collega’s op welke wijze de verantwoordelijkheden beschreven worden en hoe iedereen tijdig op de hoogte is van wijzigingen hierin.

  • 4

    Welke rol heb je als begeleider als een cliënt medicatie in eigen beheer heeft?



    Prima!

    Als de cliënt de medicatie geheel of gedeeltelijk in eigen beheer heeft, heeft de begeleider nog steeds een signalerende functie. De zorgorganisatie moet de cliënt duidelijk informeren over (overname van) het medicatiebeheer en de rol van de cliënt, de arts, de apotheek en de zorgorganisatie. Dit in afstemming met de apotheker en arts.

    Het kan slimmer!

    Als de cliënt de medicatie geheel of gedeeltelijk in eigen beheer heeft, heb je als begeleider nog steeds een signalerende functie!

    Bij gesignaleerde knelpunten moet de zorgorganisatie de cliënt duidelijk informeren over (overname van) het medicatiebeheer en de rol van de cliënt, de arts, de apotheek en de zorgorganisatie. Dit in afstemming met de apotheker en arts. 

    Weet je niet? Misschien kunnen wij je helpen. Hier een mooie graphic?

    Tip

    Als cliënt medicatie in eigen beheer heeft: Bespreek bij twijfel met de cliënt (en zijn of haar verwant) in hoeverre eigen beheer van medicatie nog mogelijk is. Je kunt hiervoor de BEM- werkmaterialen (BEM staat voor: Beoordeling Eigen Medicatie) van het Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik gebruiken.
  • 5

    Wat is juist?




    Prima!

    Het medicatieoverzicht én de toedienlijst moeten door de apotheek worden aangeleverd via het landelijke format en opgenomen worden in het cliëntdossier.

    Het ontbreken van een duidelijke toedienlijst en een actueel medicatieoverzicht is de belangrijkste oorzaak van medicijnfouten.

    Het kan slimmer!

    Het ontbreken van een duidelijke toedienlijst en een actueel medicatieoverzicht is de belangrijkste oorzaak van medicijnfouten!

    Een onduidelijke toedienlijst of een verouderd of incompleet medicatieoverzicht leidt onherroepelijk tot fouten. Het medicatieoverzicht en de toedienlijst moeten door de apotheek worden aangeleverd via het landelijke format en opgenomen worden in het cliëntdossier.  

    Weet je niet? Misschien kunnen wij je helpen. Hier een mooie graphic?

    Tip

    Bij medicatieoverzicht: Maak nooit zelf lijstjes van medicijnen. Medicijngegevens overschrijven is vragen om fouten!
  • 6

    Als een zorgorganisatie het beheer van medicatie van cliënten heeft overgenomen, is de zorgorganisatie verantwoordelijk voor 'de opslag'. Wat houdt dat in?



    Prima!

    De juiste bewaarcondities houdt in: conform het bewaaradvies van de apotheek en conform de algemene hygiënerichtlijnen.

    Het kan slimmer!

    De zorgorganisatie is verantwoordelijk voor het bewaren volgens de juiste condities zodat onbevoegden geen toegang hebben tot de medicatie.

    De juiste bewaarcondities houdt in: conform het bewaaradvies van de apotheek en conform de algemene hygiënerichtlijnen.

    Weet je niet? Misschien kunnen wij je helpen. Hier een mooie graphic?

    Tip

    Over werkvoorraad medicatie: Voor intramurale zorgorganisaties met behandeling zijn specifieke voorwaarden over de werkvoorraad medicatie opgenomen in de Handreiking werkvoorraad geneesmiddelen (pdf)
  • 7

    Is jullie werkomgeving zo ingericht dat je ongestoord medicatie gereed kunnen maken en klaar kunnen zetten?



    Prima!

    Blijf aandacht houden voor dit onderwerp. Veel incidenten worden veroorzaakt doordat zorgverleners gestoord worden terwijl zij met medicatie bezig zijn.

    Het kan slimmer!

    Weet je niet? Misschien kunnen wij je helpen. Hier een mooie graphic?

    Tip

    Voor ongestoord werken: Ga na hoe het komt dat je gestoord wordt en wat eraan te doen is. Bespreek dit met je team of leidinggevende en probeer andere werkwijzen uit.

    Je kunt bijvoorbeeld afspreken geen telefoon te dragen, de werkplanning aan te passen of een geel 'niet-storen' hesje aan te trekken tijdens het voorbereiden en uitdelen van de medicatie.

  • 8

    Houden jullie bij het roosteren rekening met medicatieveiligheid?



    Prima!

    Het is belangrijk om te checken of er voldoende bekwame en bevoegde medewerkers aanwezig zijn en of het mogelijk is om ongestoord de medicatie gereed te maken en toe te dienen. Zeker nu 'zelfroosteren' steeds vaker voor komt.

    Het kan slimmer!

    Een juiste bezetting vergroot de medicatieveiligheid!

    Weet je niet? Misschien kunnen wij je helpen. Hier een mooie graphic?

    Tip

    Voor planning: Zorg ervoor dat bij het roosteren gecheckt wordt of er voldoende bekwame en bevoegde medewerkers aanwezig zijn en het mogelijk is om ongestoord de medicatie gereed te maken en toe te dienen.
  • 9

    Wat weet je over dubbele controle van medicijnen?



    Prima!

    Het uitvoeren van een dubbele controle bij het toedienen van risicovolle medicatie is belangrijk voor de veiligheid van de cliënt. Blijf kritisch meekijken met het medicatieproces. Wanneer er (bijna) fouten worden gemaakt, spreek je collega hier dan op aan.

    Het kan slimmer!

    Het uitvoeren van een dubbele controle bij het toedienen van risicovolle medicatie is belangrijk voor de veiligheid van de cliënt!

    Het verkeerd toedienen van medicijnen brengt risico’s met zich mee. Hoe groot dat risico is, hangt af van het medicijn.

    Er zijn meerdere mogelijkheden om een dubbele controle door een bekwaam persoon te laten doen:
    - de cliënt zelf of zijn verwant kan na instructie de controle doen;
    - een collega doet de controle, eventueel via een foto of telefonische achterwacht.

    Lijst met risicovolle medicatie

    De apotheker maakt een overzicht van risicovolle medicatie waarvoor dubbele controle nodig is. Bij losse medicatie, die niet via het geneesmiddelendistributiesysteem wordt aangeleverd, beoordeelt de apotheker of er sprake is van een onacceptabel risico bij verkeerde dosering.

    Er is een landelijke lijst met risicovolle medicijnen (pdf) die als uitgangspunt kan dienen voor de zorgorganisatie (arts, begeleider), de apotheker en eventueel de cliënt(vertegenwoordiger). De risicovolle medicatie wordt per cliënt 'gemarkeerd' op de toedienlijst. Voor deze risicovolle medicatie is dubbele controle nodig. In het zorgplan van de cliënt wordt vastgelegd hoe de dubbele controle plaatsvindt. 

    Weet je niet? Misschien kunnen wij je helpen. Hier een mooie graphic?

    Tip

    Voor dubbele controle: Er is een landelijke lijst met risicovolle medicijnen (pdf) waarvoor dubbele controle nodig is.
  • 10

    Meld jij medicatiefouten? En wordt hierop actie ondernomen en krijg je dit teruggekoppeld?



    Prima!

    Het registreren van medicatiefouten is verplicht. Let erop dat er kritisch gekeken wordt naar de gedane meldingen. De meldingen vormen waardevolle input voor verbeteracties.

    Het kan slimmer!

    Het registreren van medicatiefouten is verplicht en biedt verbeterkansen!

    Elke melding is een verbeterkans. Medicatie-incidenten moeten volgens een vaste procedure geregistreerd, besproken en zo nodig extern gemeld worden, zoals beschreven in het medicatiebeleid van de zorgorganisatie. 

    Op basis van de meldingen kunnen het medicatiebeleid en de procedures eventueel bijgesteld worden. Ook kunnen de meldingen meegenomen worden in (bij)scholing van medewerkers.

    Weet je niet? Misschien kunnen wij je helpen. Hier een mooie graphic?

    Tip

    Voor melden en terugkoppelen medicatiefouten: Ga in gesprek met je leidinggevende over hoe het registreren van medicatiefouten meer als verbetermogelijkheid gebruikt kan worden. Door terug te koppelen wat er met een registratie gedaan is kan een zorgmedewerker en het team ervan leren en het een volgende keer beter doen.
  • Uitslag van de test

    Uit de test blijkt dat je [goed] van de 10 vragen GOED hebt!

    Attendeer je collega's op deze test!

    Lees de tips van deze test (pdf), print ze uit en attendeer je collega's erop!

    Advies op maat

    Wil jouw organisatie het aantal medicatiefouten verminderen? Kenniscentrum Vilans kan jouw organisatie daarbij helpen. Lees meer over het verbetertraject Medicatieveiligheid op de website van Vilans. 

    Campagne Samen op weg naar vrijheid

    Wil je vrijheid voor cliënt en medewerker vergroten? Ga naar campagne Samen op weg naar vrijheid.

    Tips bij jouw foute antwoorden

    [uitleg]

Deel deze content

Reageren:

Wil je een link invoegen in de tekst? Zet deze tussen [].
Voorbeeld: [www.voorbeeld.nl] of [http://www.voorbeeld.nl]
Velden met een (*) zijn verplicht.

Aantal reacties (4)

  • 09-08-2016
  • Beheerder^

Bedankt voor de feedback! We gaan kijken of we er iets aan kunnen doen.

  • 06-08-2016
  • Alice

De uitslag wordt wel vreemd gegeven...0 van de 10 vragen fout. Mag wel positiever!

  • 03-08-2016
  • trudy

prima test, alleen zou de uitslag wel wat positiever kunnen. 8 van de 10 vragen GOED, klinkt beter als 2 van de 10 vragen FOUT.

  • 28-07-2016
  • Marloes

Goede test

kennispleingehandicaptensector.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. melding sluiten