Aanpak grensoverschrijdend gedrag bij Daelzicht

De Limburgse instelling Daelzicht biedt zorg en ondersteuning aan ongeveer 1800 mensen met een beperking. In 2011 deed Daelzicht mee aan een verbetertraject sociale veiligheid. Wil Janssen, zorgcoördinator, werkt voor de rve (resultaat-verantwoordelijke eenheid) 'Begeleid wonen in de wijk'.

'Daelzicht wil modern en transparant zijn. Het thema sociale veiligheid past dus goed bij onze strategie', vertelt Wil. 'Een van onze eerste vragen was: met welke locatie beginnen we? Medewerkers en cliënten moeten zich voldoende veilig en vertrouwd voelen om met dit thema aan de slag te gaan. We kwamen uit op een pas gerenoveerd woonbegeleidingcentrum in Maasbracht. Ook het team had een nieuwe opzet. We schatten in dat dit thema hier goed bij paste.'

De cliënt in beeld

Uiteindelijk hebben 7 cliënten en 7 medewerkers meegedaan. Cliënten konden aangeven wat hen overkwam en kregen steun bij het signaleren. 'De cliënt was constant in beeld, dat vonden we heel positief aan het verbetertraject. Want weten wij wel wat hen overkomt? En hoe betrek je hen bij meldingen van fouten en (bijna-)ongelukken (FOBO)?'

Pesten

Daelzicht deed op 3 momenten een meting bij zowel cliënten als medewerkers. Pesten tussen cliënten onderling sprong eruit, in allerlei vormen. Dat vroeg om een directe aanpak  Om dit bespreekbaar te maken gebruikten ze een laagdrempelige methode: cliënten schreven zelf op post-its (geeltjes) wat ze hadden meegemaakt. Medewerkers gebruikten een zogenoemde signaleringskaart. Zo herkennen zij signalen eerder en kunnen ze dus ook sneller hulp bieden. De kaart geeft richting en verdieping op een aantal gebieden zoals verwaarlozing en onthouding van zorg (zowel psychisch als fysiek), discriminatie, schending van rechten en seksualiteit. In de wekelijkse huiskamerbespreking kwamen  de incidenten op tafel en praatten cliënten onder begeleiding over wat er gebeurd was. 'Dat viel nog niet mee', vertelt Wil. 'Praten over pesten en wat het met je doet is niet voor iedereen even makkelijk'.

Binnen zonder kloppen

'We ondersteunen cliënten nu veel meer dan vroeger bij het creëren van een sociaal veilige omgeving', vertelt Wil. 'Het heeft nu bijvoorbeeld een plek in ons jaarplan. Een belangrijke eyeopener: het gaat meestal niet om grote incidenten maar meer om subtiele zaken als bejegening. Dat leidde tot nieuwe gedragsregels voor bejegening van cliënten die voortkomen uit de zorgvisie van Daelzicht. Zo wilde een cliënt dat medewerkers niet langer onaangekondigd - zonder aan te bellen of te kloppen -  haar appartement binnenlopen. Een klein incident, maar haar grenzen werden overschreden!'

Uitdagingen voor de toekomst

Het verbeterproject heeft een toolkit opgeleverd. Deze wordt breed verspreid wordt door Vilans. Wil: 'Onze uitdaging is om de instrumenten uit die toolkit los te weken van de pilotlocatie en organisatie-breed te implementeren. Sleutelfiguren, waaronder de rve-manager (resultaat-verantwoordelijke eenheid), zijn hierbij belangrijk. Een andere uitdaging is het terugbrengen van de instrumenten uit de toolkit naar het niveau van de client. Hoe kunnen we de signaleringskaart onderdeel maken van de persoonlijke planbespreking? Hoe kunnen we het format van de bespreking verbreden? We kunnen proberen mee te liften op de aanpassingen die nodig zijn voor de elektronische patiëntendossiers (EPD’s). Als grensoverschrijdend gedrag daar een plek krijgt, is dat is een fundamentele stap op weg naar borging'.

Verbeteren

De verbetertrajecten van Zorg voor Beter zijn gebaseerd op de zogenoemde doorbraakmethode. Teams werken volgens een systematische aanpak aan meetbare resultaten. Kern is de PDSA-cirkel (Plannen, Doen, Studeren en Aanpassen) voor kleinschalige, praktijkgerichte veranderingen. Na afloop van het traject kunnen de teams deze aanpak ook op andere onderwerpen toepassen. Uit evaluaties blijkt dat instellingen die de methode gebruiken sneller verbeteringen realiseren. Bovendien vergroot de doorbraakmethode de samenwerking binnen en tussen organisatie(s).

Tags: probleemgedrag