11 tips voor gelijkwaardige samenwerking
Gepubliceerd op:
Hoe krijg je mensen mee bij het bouwen aan gelijkwaardige samenwerking? Dat was het onderwerp van een bijeenkomst van het lerend netwerk Gelijkwaardig samenwerken. Wij zetten de tips en mooie voorbeelden uit deze bijeenkomst op een rij.
1. Begin met een inspirerend idee
Een inspirerend idee helpt om mensen te prikkelen en nodigt uit om mee te doen. Door mensen daar vanaf het begin bij te betrekken en samen te ervaren, ontstaat stap voor stap beweging. Niet via een strak plan, maar door te doen, te leren en aan te sluiten bij wat er al is. Wat mensen echt raakt, brengt energie los. En die energie komt vaak uit hun eigen talenten.
De Kerstroute van Cello
Cello zag De Kerstroute niet alleen als een activiteit, maar als een manier om te bouwen aan gemeenschappen. Dat deden ze door ontmoetingen tussen cliënten, familie, begeleiders en de buurt. Mensen bedachten zelf ideeën. Cello dacht daarbij in mogelijkheden en richtte zich daarbij op het proces in plaats van het einddoel. Het resultaat? Cliënten, medewerkers, ondernemers, familie, de buurt, basisscholen en studenten deden vanuit hun eigen talenten mee. Dit zorgde voor prachtige verbindingen, nieuwe inzichten en duurzame samenwerkingen.
2. Laat ruimte voor groei
'Wil je verandering? Probeer die niet te forceren. Laat het groeien. Geef aandacht aan de wortels, niet alleen aan de bloemen', aldus Justine Niekus van Bartiméus. Probeer niet aan de slag te gaan volgens het ‘Keukenhof-model’, waarbij je van bovenaf iets bedenkt, tijdelijk en strak organiseert en elk jaar weer opnieuw begint. Kies daarentegen voor een 'wilde tuin'. Zorg voor groei van onderaf, blijvend en stevig, met diepe wortels en veel variatie.
3. Plan niet alles
Plan niet alles vooraf, maar laat dingen gebeuren. Zo koos zorgorganisatie Cello ervoor om het project 'De Kracht van kleding' eerst in het klein uit te proberen en samen te ervaren wat werkt. Vervolgens breidden ze het project stap voor stap uit. Doordat familie en netwerk meededen, ontstond er energie. Mensen werden enthousiast en wilden het idee verder brengen.
Hoe 'De Kracht van kleding' zorgde voor meer verbondenheid
Kleding doet veel meer dan we denken. Een mooi shirt of een leuke pet kan iemand laten stralen en meer zelfvertrouwen geven. Cello maakte er een aanpak van. Familie, cliënten en begeleiders deden vanaf het begin mee. Iedereen dacht mee en bracht eigen ervaring in. Ook voelden mensen zich gehoord en belangrijk. Kleding werd zo een middel om contact te maken en relaties te versterken. Er ontstonden open gesprekken met verbindingen tussen mensen, ook over moeilijke onderwerpen. Cliënten gingen zich fijner voelen en meer durven. Met succes, er kwamen ook modeshows, ambassadeurs en samenwerkingen in de wijk. Lees meer over het project 'De Kracht van kleding'.
4. Begin met kleine acties
Kleine acties kunnen al een grote impact hebben. Door bijvoorbeeld samen met de cliënt en de vrijwilliger een spelletje te doen, kan een relatie al beginnen. Zo’n ontmoeting kan uitgroeien tot een band, en misschien zelfs tot blijvende hulp en betrokkenheid.
Burendag bij Bartiméus: een kleine actie met grote impact
Een bewoner bij Bartiméus organiseerde een burendag. Met kleine kaartjes in het gebouw liet hij zien wat bewoners samen kunnen en willen doen. Denk aan samen wandelen of barbecueën. Zo ontstonden gesprekken en nieuwe contacten.
5. Bouw samen
Bouw echt samen aan een sterk netwerk. Bartiméus heeft bijvoorbeeld de Schakelplaats. Hier komen mensen zoals bewoners, familie, vrijwilligers en professionals samen. Zij noemen zichzelf schakelaars. Iedereen is gelijkwaardig, iedereen brengt talent en ideeën mee en samen ontdekken en benutten zij kansen.
6. Zie de familie als onmisbare partners
'De professional is de professional, maar familie is óók expert', vertelt Sheena Reeves van zorgorganisatie 's Heeren Loo. Zie daarom familie en het informele netwerk niet als ‘extra’, maar als onmisbare partners in de zorg en ondersteuning voor cliënten. Zij kennen de persoon vaak het beste, zijn zeer betrokken en brengen vaak warmte met zich mee. Mayke Bremmers van zorgorganisatie Cello sluit zich hierbij aan: 'Goede zorg doe je niet alleen. Die bouw je samen, stap voor stap, met iedereen om de cliënt heen. Want juist in die samenwerking ontstaat een netwerk dat echt van betekenis is.'
De professional is de professional, maar familie is óók expert.
Sheena Reeves, projectleider Vrijwillige inzet, 's Heeren Loo
7. Werk gelijkwaardig samen
Werk gelijkwaardig samen: familie, cliënten en professionals dragen ieder op hun eigen manier bij. Geef mensen de ruimte om makkelijk aan te sluiten en ook weer af te haken als dat past bij hun situatie.
8. Laat zien wat samenwerking oplevert
Maak zichtbaar wat samenwerking oplevert en speel in op kansen die zich voordoen. Door samen successen te vieren, groeit het vertrouwen en blijft de beweging zich verder ontwikkelen.
9. Heb geduld
Neem de tijd en wees geduldig. Want aandacht geven aan gelijkwaardige samenwerking, levert namelijk iets duurzaams op: een sterk netwerk waarin mensen elkaar kennen, helpen en samen groeien.
10. Bespreek twijfels
Soms vinden professionals het spannend om samen te werken met familie of vrijwilligers. Het is belangrijk om hier aandacht voor te hebben. Bijvoorbeeld: wat mag een vrijwilliger? En wat als er iets misgaat? Ga hierover in gesprek. Bespreek twijfels en verwachtingen.
Wie wil de tafel afruimen?
Door samen te kijken naar de dagelijkse praktijk, ontstaan verrassend eenvoudige oplossingen. Op een groep bij ’s Heeren Loo ruimde een begeleider altijd de tafel af. In gesprek bleek dat cliënten dit zelf prima konden. Nu doet iedereen zijn eigen deel. Cliënten ervaren nu meer zelfstandigheid en er is minder werkdruk voor medewerkers.
11. Help cliënten om een netwerk op te bouwen
Als er geen netwerk is, help cliënten dan om zelf nieuwe contacten op te bouwen. Bijvoorbeeld door te kijken naar hun interesses en hen als vrijwilliger in te zetten. Zo ontstaan vanzelf nieuwe ontmoetingen, vriendschappen en een groter netwerk.
Over het lerend netwerk Gelijkwaardige samenwerking
In het landelijk lerend netwerk Gelijkwaardige samenwerking wisselen organisaties in de gehandicaptenzorg ervaringen met elkaar uit over gelijkwaardige samenwerking met familie, naasten en vrijwilligers. De deelnemers bepalen zelf de thema’s waarover zij het willen hebben. Inmiddels hebben 2 bijeenkomsten plaatsgevonden, in het najaar volgen nog 2 bijeenkomsten. De bijeenkomsten worden georganiseerd door Vilans.