Emotionele ontwikkeling
Laatst bijgewerkt op: 07-09-2023
Iedereen heeft behoefte aan emotioneel welbevinden: je goed voelen van binnen. Emotioneel welbevinden is nodig om je veilig, verbonden, gewaardeerd en bekwaam te voelen. En om zelf keuzes te maken in je leven. Emotionele ontwikkeling speelt hierbij een grote rol. Daarom is het belangrijk om als begeleider de emotionele ontwikkeling van je cliënt te kennen en er goed rekening mee te houden.
Wat is emotionele ontwikkeling?
Emotionele ontwikkeling betekent hoe goed iemand om kan gaan met gevoelens en relaties. Dit komt neer op iemands emotionele leeftijd. Bij mensen met een verstandelijke beperking blijft de emotionele ontwikkeling vaak achter. Hun emotionele leeftijd ligt dan een stuk lager dan hun echte leeftijd.
Het is belangrijk dat je weet waar je cliënten staan in hun emotionele ontwikkeling. Zo kun je cliënten aanspreken en ondersteunen op een manier die bij ze past. Dat is beter voor hun emotioneel welbevinden. Als je niet goed aansluit op hun emotionele niveau, dan zorgt dat mogelijk juist voor onrust, stress of probleemgedrag.
Fasen van emotionele ontwikkeling
In de praktijk blijkt dat kennis van het niveau van de emotionele ontwikkeling nodig is om de begeleidingsstijl goed aan te kunnen laten aansluiten. Prof. dr. Anton Došen heeft de basis gelegd voor de praktische toepassing van het concept emotionele ontwikkeling. Met de Schaal voor Emotionele Ontwikkeling krijg je een duidelijk beeld van iemands emotionele ontwikkeling. En je komt te weten welke manier van begeleiden bij een fase past. Anton Došen vertelt hier meer over in deze video.
CCE
De verstandelijke en emotionele ontwikkeling en sociale vaardigheden kunnen uiteenlopen qua niveau. Als dit uit evenwicht is, maakt dat vooral emotioneel kwetsbaar. Dat heet ook wel een disharmonisch ontwikkelingsprofiel. Vanuit die emotionele kwetsbaarheid kan psychische/psychiatrische problematiek en moeilijk verstaanbaar gedrag ontstaan. Zicht krijgen op de onderliggende emotionele behoeften zorgt ervoor dat de omgeving kan aansluiten bij wat iemand nodig heeft. Draagkracht speelt hier een belangrijke rol, naast het kunnen, is het emotioneel aankunnen essentieel voor een evenwichtige ontwikkeling.
Netwerken en kennisbronnen over emotionele ontwikkeling
Landelijk Netwerk Emotionele Ontwikkeling (LNEO)
Het LNEO helpt bij de uitwisseling van kennis over emotionele ontwikkeling tussen begeleiders en gedragskundigen. Het netwerk wil de diagnostiek, begeleiding en behandeling van mensen met een verstandelijke beperking verbeteren. Wil je meer weten over LNEO? Stuur dan een mail naar Jolanda Vonk of Sandra Zaal, de contactpersonen van LNEO. Wil je meer weten over de jaarlijkse themabijeenkomst, neem dan contact op met Fortior.
Expertisenetwerk Emotionele Ontwikkeling (SENS-EO)
SENS-EO is erg actief in Vlaanderen en er zijn twee academische werkplaatsen. SENS-EO houdt zich onder andere bezig met kennis verspreiden over de Schaal voor Emotionele ontwikkeling en de ideeën van Anton Došen. Op de website van de academische werkplaats lees je meer over wat SENS-EO doet. Je kunt daar ook praktische publicaties downloaden over emotionele ontwikkeling voor verschillende werkvelden. Een ander, Vlaams expertisenetwerk met dit thema is SAM. En de tweede, academische werkplaats in Vlaanderen is Science for care.
Network of Europeans on Emotional Development (NEED)
NEED houdt zich op Europees niveau bezig met emotionele ontwikkeling. Zo heeft NEED er onder meer voor gezorgd dat er een Engelstalige versie is van de publicatie 'Emotionele ontwikkeling' van Cordaan. Lees meer over NEED op de website van de European Association for Mental Health in Intellectual Disability (EAMHID).