Kwaliteit in Communicatie
Laatst bijgewerkt op: 18-06-2026
De methode Kwaliteit in Communicatie (KiC) heeft als doel de kwaliteit van de interactie en communicatie tussen communicatiepartners en cliënten te verbeteren. Hierbij gaat het om cliënten met een aangeboren beperking in horen én zien (doofblindheid), of cliënten met een beperking in horen én zien (doofblindheid) in combinatie met een verstandelijke beperking of ontwikkelingsachterstand.
In het kort
Type interventie
Programma
Cliëntgroep
Verstandelijke beperking, Auditieve beperking, Visuele beperking, Doofblindheid
Sector
Gehandicaptenzorg
Soort kennis
Onderzoek
Niveau van erkenning
Eerste aanwijzingen voor effectiviteit
Databank erkende interventies
Het doel van KiC is het verbeteren van de interactie en communicatie tussen de cliënt en de communicatiepartners. De interventie richt zich op het versterken van de competenties van de communicatiepartners.
De doelgroep van KiC bestaat uit cliënten en hun communicatiepartners. Zij hebben een vraag op het gebied van interactie en communicatie.
De cliënten zijn:
- kinderen en volwassenen met een aangeboren beperking in horen én zien (doofblindheid);
- kinderen en volwassenen met een beperking in horen én zien (doofblindheid) in combinatie met een verstandelijke beperking of ontwikkelingsachterstand.
De communicatiepartners zijn bijvoorbeeld begeleiders, verwanten of leerkrachten.
De term ‘beperking in horen én zien (doofblindheid)’ komt voort uit aanbevelingen over het gebruik van terminologie uit de zintuiglijke sector. Deze aanbevelingen zijn gedaan na het ontwikkelen van een functionele definitie.
De interventie begint met een voorbereiding. Daarna volgen interventiefases gericht op afstemming en betekenisoverdracht. De interventie eindigt met een evaluatiefase.
De beide interventiefases bestaan uit:
- een scholing voor alle communicatiepartners;
- individuele coaching met video-feedback van enkele communicatiepartners.
Een communicatiecoach verzorgt de scholing en individuele coaching. Hij of zij heeft de train-de-trainer cursus Kwaliteit in Communicatie succesvol afgerond.
Het materiaal voor KiC bestaat uit het volgende:
- boek voor KiC-communicatiecoaches;
- videocamera en afspeelapparatuur;
- ruimte voor teambijeenkomsten en individuele coaching.
Vincent is 19 jaar, volledig blind, slechthorend en heeft een verstandelijke achterstand. Zijn communicatiepartners, drie begeleidsters, wilden graag meer persoonlijk contact met Vincent ontwikkelen. Hiervoor hadden ze een aantal veranderingsgerichte vragen opgesteld om beter met Vincent af te kunnen stemmen. Waaronder: hoe kunnen we Vincents initiatieven bevestigen en hoe kunnen we een ontvangstbevestiging van Vincent vragen?
De KiC-interventie werd gegeven door een KiC-communicatiecoach en begon met een scholing over afstemming. De begeleidsters formuleerden vraagstellingen, zoals: hoe houden we fysiek contact, geven we Vincent tijd om te reageren, en bevestigen we zijn initiatieven? Daarna kregen ze individuele video-feedbacksessies en oefenden ze het geleerde in de praktijk. Ze pasten hun positie ten opzichte van Vincent aan, gaven Vincent meer ruimte en imiteerden zijn emoties op een tactiele manier, door middel van aanraking.
Vervolgens kregen de begeleidsters scholing over betekenisoverdracht. Ze formuleerden nieuwe vraagstellingen, zoals: hoe vragen we wat Vincent begrijpt en hoe kunnen we onderwerpen in de communicatie inbrengen? Daarna volgden opnieuw video-feedbacksessies en groepssessies. Daarin leerde de begeleidster bijvoorbeeld hoe ze ontvangstbevestigingen van Vincent kan herkennen en met hem over het verleden kan praten.
In de evaluatie concludeerden de begeleidsters dat de interactie veel dynamischer was geworden. Vincent kon over meer onderwerpen communiceren dan verwacht. Ze pasten zijn persoonlijke ondersteuningsplan aan om de resultaten te behouden en verdere communicatie te ondersteunen.
Interactie en communicatie met de doelgroep is ingewikkeld. Meerdere wetenschappelijke onderzoeken hebben laten zien dat video-feedback een effectieve methode is om interactie te verbeteren. Bij KiC wordt deze methode toegepast om de afstemming en betekenisoverdracht te verbeteren. Om de resultaten zo breed mogelijk te realiseren, is scholing van alle communicatiepartners onderdeel van de interventie.
De theoretische achtergrond van de methode Kwaliteit in Communicatie is gebaseerd op de theorie over aangeboren intersubjectiviteit, beschreven door Trevarthen. Intersubjectiviteit gaat over het bewustzijn van jezelf en de ander. De methode sluit ook aan op de theorie over de zone van de naaste ontwikkeling, van Vygotsky.
Er is een promotieonderzoek gedaan naar KiC, bestaande uit meerdere studies. Onderzoekers keken via herhaalde observaties naar het effect van de interventie bij kinderen en volwassenen met doofblindheid. De interventie bleek effectief voor alle deelnemers. De deelnemers deelden vaker hun emoties en verwezen vaker naar iets of iemand. Het merendeel van de deelnemers deelde ook vaker hun eigen gedachten met de communicatiepartner.