Naar hoofdinhoud Naar footer

Werkboek 'Laat je horen'

Gepubliceerd op: 29-07-2022

Laatst bijgewerkt op: 15-11-2023

Het werkboek ‘Laat je horen’ helpt je als begeleider of ondersteuner om op een gelijkwaardige manier in gesprek te gaan met mensen met Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH), die zich moeilijk kunnen uiten. Ook geeft het hen inspraak.

In het kort

Type tool

Leidraad, Werkboek

Voor wie

Begeleiders, Naasten

Cliëntgroep

Niet-aangeboren hersenletsel, Cliënten, Licht verstandelijke beperking

Soort kennis

Praktijk, Ervaring

Ontwikkelaar

Het werkboek is opgedeeld in 4 hoofdstukken:

  1. Elkaar leren kennen: door te vertellen over jezelf, ook als ondersteuner, wordt de relatie gelijkwaardiger.
  2. Jouw mening geven: wat vind je fijn, wat is voor jou belangrijk in je leven en wat heb je daarvoor nodig?
  3. Inspraak: hoe kun je jouw mening het beste uiten? Wat vind je een prettige manier?
  4. Actie: in dit onderdeel leg je de afspraken vast.

Een apart onderdeel gaat over communicatie. Welke manier past het beste bij de persoon met NAH? Wat vindt hij lastig? Hoe komt hij het beste tot zijn recht? Dat kan op allerlei manieren. Denk bijvoorbeeld aan tekenen, schrijven, muziek, dansen of theater.

Het boek is gemaakt voor mensen met NAH die 24-uurs begeleiding ontvangen. Het werkboek is geschikt om een client voor te bereiden op momenten als een cliëntenraadvergadering, huiskameroverleg of een bespreking van een cliëntdossier. 

Door het werkboek leren begeleiders en ondersteuners en mensen met NAH elkaar beter kennen op een gelijkwaardige manier. Het werkboek nodigt mensen met NAH uit om na te denken en geeft hen inspraak over de zorg en ondersteuning op een manier die het beste bij hen past. 

Je kunt het werkboek downloaden en digitaal invullen of printen. Het invullen en het opschrijven van de afspraken doe je samen met de persoon met NAH. Voor het fysiek invullen is het handig om stiften, pennen of potloden bij de hand te hebben.

Tijdsinvestering 

In totaal kost het 60-75 minuten om het werkboek in te vullen. Het heeft meer effect om 4 keer een kwartier te nemen dan 1 keer een uur. De vragen kunnen dan beter doordringen. 

8 tips om aan de slag te gaan  

  1. Beoordeel per persoon hoe je het werkboek presenteert. Leg goed uit waarvoor het werkboek nuttig is en hoe het gebruikt kan worden.
  2. Laat het boekje achter zodat de cliënt er eerst zelf in kan bladeren en extra informatie kan opzoeken.
  3. Kies samen een goed moment om in gesprek te gaan over het werkboek.
  4. Het boek is net als een puzzel, begin bij het stuk dat het beste aansluit.
  5. Vul het werkboek samen één op één in.
  6. Gebruik de ringband om plaatjes weg te draaien als iemand ze te druk vindt.
  7. Vraag door! Zo stimuleer je iemand om door te denken en verder te praten
  8. Vul het werkboek niet in één keer in. Neem er een aantal momenten voor.

Je hebt het volgende nodig om het werkboek te gebruiken:

  • tijd om het werkboek samen te vullen, denk aan 60- 75 minuten;
  • stiften, pennen of potloden om het geprinte werkboek in te vullen. 

Het onderzoek van NAH-kennisnetwerk Gewoon Bijzonder maakte deel uit van het programma Gewoon Bijzonder onder regie van en gefinancierd door ZonMw.

  • Het product is ontwikkeld op basis van de gesignaleerde behoefte vanuit het onderzoek 'Gewoon Bijzonder onderzoek naar inspraak en medezeggenschap door mensen met NAH'. Download het werkboek onderaan de pagina.
  • In het projectteam zaten mensen met NAH.
  • De Design thinking methode is gebruikt voor de verdere uitwerking tot een product. 

Het onderzoeksdoel

Het onderzoeksdoel was in contact komen over inspraak en medezeggenschap zodat iedereen de mogelijkheid heeft om mee te praten. Onderzoekers voerden hiervoor gesprekken met mensen met NAH over hun behoeften rond kennisproducten. Op basis van de uitkomsten werden vanuit het projectteam een aantal voorstellen voor kennisproducten voorgelegd aan mensen uit de doelgroep: mensen met NAH en hun begeleiders van de organisaties Noorderbrug, Nieuw Amstelrade en Reinaerde. Ook werden gesprekken bij SGL en met cliëntenraadbegeleiders van de LSR gevoerd. Er is afwisselend informatie opgehaald, een voorstel gemaakt, opnieuw informatie opgehaald en bijgesteld tot een verzadigingspunt bereikt werd, waar het werkboek uit voortkwam. Het werkboek, is een uitnodiging om gezamenlijk (begeleider en cliënt) in gesprek te gaan over inspraak en medezeggenschap. Het boek wordt door mensen met NAH gewaardeerd en heeft effect op

  • het bevorderen van de gelijkwaardigheid tussen begeleider en cliënt
  • de verschillende manieren om het gesprek te kunnen voeren

Ook voor mensen met LVB 

De vragen in het werkboek zijn ook bruikbaar voor mensen met een LVB, maar omdat bij mensen met NAH sprake is van een ‘knip’ in hun leven voor en na het hersenletsel, wordt hieraan wel specifiek aandacht besteed in het werkboek. Zo wordt bijvoorbeeld gevraagd: Wat vond jij belangrijk in je leven voor je te maken kreeg met NAH? Ook de plaatjes worden minder gewaardeerd door mensen met LVB die al hun hele leven een beperking hebben.

Soort kennis

Praktijk, Ervaring

Het is fijn om dilemma's te bespreken die je als ondersteuner soms ook voelt. Zo krijg je een gelijkwaardiger gesprek.

Jaap, begeleider gehandicaptenzorg

Door dit boekje laat je ook wat meer van jezelf zien als ondersteuner. Dat zorgt echt voor een gelijkwaardiger houding.

Lisa, begeleider gehandicaptenzorg

Het is belangrijk dat we als cliënt ook echt daadwerkelijk het gevoel hebben dat er wat gedaan wordt met wat we zeggen.

Saskia, cliënt met NAH

Neem voor meer informatie contact op met m.berkelaar@vilans.nl of bel naar 06-22810010.