Vijf olifanten
Laatst bijgewerkt op: 11-06-2026
'Vijf olifanten' is een methode om het basiscontact tussen begeleiders en mensen met een ernstige meervoudige beperking (EMB) te verbeteren. De methode bestaat uit instructies en hulpmiddelen. De naam verwijst naar een ezelsbrug die in de methode wordt gebruikt.
In het kort
Type interventie
Methode
Voor wie
Begeleiders
Cliëntgroep
Ernstig meervoudige beperking
Sector
Gehandicaptenzorg
Soort kennis
Onderzoek
Ontwikkelaar
Kalliope Consult en De Geeter & Munsterman
Het doel van methode 'Vijf olifanten' is begeleiders ondersteunen bij het maken en onderhouden van contact met cliënten met EMB. De methode traint je om gedrag eerst op te merken en pas daarna te interpreteren.
De methode 'Vijf Olifanten' richt zich op de contactcoaches die de begeleiders ondersteunen in het maken en onderhouden van contact met EMB-cliënten. Een contact-coach is vaak een logopedist, een gedragskundige of iemand anders die een coachende rol op zich neemt.
De methode bestaat uit verschillende 'bouwstenen': een voorbereidende bouwsteen, een centraal deel met videofeedback en 3 verdiepende bouwstenen.
Bouwstenen voor voorbereiding en verdieping
In de 'voorbereidende bouwsteen' vertelt de coach de theorie over contact. Ook krijg je handige handvatten en tips om het contact te onderhouden. Deze bouwsteen volg je voor je begint met de videofeedback.
Naast de voorbereidende bouwsteen kan de coach je een aantal verdiepende bouwstenen geven. Deze bouwstenen helpen jou als begeleider om meer te leren over contact en om na te denken over je eigen rol en emoties.
Videofeedback
Tijdens de videofeedback kijk je, samen met een coach, naar videobeelden van jou als begeleider. Na het bekijken van de video bespreek je wat er goed gaat en wat er beter kan. De videofeedback is waardengestuurd. Dit betekent dat je als begeleider terugkoppeling krijgt op wat voor jou belangrijk is in het contact met je cliënt.
De videofeedback en de verdiepende bouwstenen wisselen elkaar af. Daarbij bepaalt de coach het tempo en de volgorde.
Om de methode te leren toepassen is het nodig de driedaagse Vijf Olifanten-training te volgen.
Ik merk nu pas dat we bij het bekijken van beelden altijd veel te snel naar de communicatie en de afspraken zaten te kijken. Deze methode helpt mij om in de coaching echt stil te staan bij het contact, bij de 5 contactprincipes. Dat is best wennen. Ik moet leren om opmerkingen van begeleiders steeds weer terug te brengen naar de contactprincipes. En ik moet leren mij in te houden. Niet steeds vragen naar hoe men het gedrag interpreteert, maar eerst samen kijken of de begeleider alle signalen eigenlijk wel heeft opgemerkt, en of hij ontvangstbevestigingen heeft gegeven.
Logopedist
Er is een groot verschil tussen zelf weten wat goed contact is en er anderen op coachen. Deze methode geeft mij alle handvatten die ik nodig heb. Zoveel werkvormen en prachtig beeldmateriaal, dat maakt deze methode heel bruikbaar!
Coach
'Vijf olifanten' is ontwikkeld door Karin de Geeter en Martin Schuurman vanuit een uitgebreide literatuurstudie. In het bronnenboek van het project 'Een instrument voor basiscontact tussen begeleiders en personen met ernstig meervoudige beperkingen' lees je meer over deze studie. Dit project werd mede mogelijk gemaakt door bijdragen van het Fonds verstandelijk gehandicapten en (leden van) de Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland (VGN).
Over het bronnenboek
Het bronnenboek van project 'Een instrument voor basiscontact tussen begeleiders en personen met ernstig meervoudige beperkingen' geeft antwoord op verschillende vragen over contact tussen mensen met EMB en hun omgeving. In het laatste hoofdstuk van het bronnenboek wordt de methode ‘Vijf Olifanten’ beschreven. Je vindt dit boek onder het kopje 'Link' op deze pagina.
Project 'Een instrument voor basiscontact tussen begeleiders en personen met ernstig meervoudige beperkingen' (Schuurman, Geeter, juli 2015).
