Robotdier
Laatst bijgewerkt op: 23-01-2026
Soms is een echt huisdier geen optie, bijvoorbeeld omdat cliënten er niet meer voor kunnen zorgen, of omdat huisdieren niet zijn toegestaan op de woonlocatie. Dan kan een robotdier het gezelschap van dit huisdier vervangen. Robotdieren zijn knuffeldieren die reageren op hun omgeving, geluid, beweging en aanraking. Robotdieren kunnen voor ontspanning en plezier zorgen bij cliënten. Zeker op locaties waar (huis)dieren niet zijn toegestaan of voor mensen die niet voor huisdieren kunnen zorgen.
In het kort
Sector
Gehandicaptenzorg, Langdurige zorg, Ouderenzorg
Voor wie
Naasten, Begeleiders, Verzorgenden
Fase
In gebruik
Robotdieren zijn knuffeldieren met ingebouwde sensoren en/of bewegingsmotoren, die reageren op hun omgeving, geluid, beweging en aanraking. Ze zien eruit als echte (huis)dieren en doen vaak hun gedrag na. Zo zijn er bijvoorbeeld katten die spinnen en honden die om kunnen rollen. Sommige robots laten ook emoties zien, bijvoorbeeld door zelf geluid te maken en met de ogen te knipperen. Ook zijn er robots die je opdrachten kunt geven en mee kunt spelen. Een robotdier kan dus:
- spontaan bewegen;
- bewegen als reactie op de gebruiker, bijvoorbeeld na aanraking;
- geluid maken, spontaan of als reactie op gebruiker, bijvoorbeeld na stemherkenning of bij licht/donker detectie.
Als een knuffelbare robot ook kan praten of reageert op spraak, valt deze onder de groep Robot als digitale zorgassistent. Heb je daar interesse in? Bekijk dan de bijbehorende pagina van Robots als digitale zorgassistent.
Zorgvannu.nl
Robotdieren kunnen een positief effect hebben op cliënten. Denk bijvoorbeeld aan emotionele steun, een cliënt kalmeren, of juist stimuleren. Daarnaast helpen robotdieren bij contact met anderen, omdat ze uitnodigen om samen met het robotdier te spelen of voor het robotdier te zorgen. Voelt de cliënt zich meer ontspannen door de robot? Dan is het voor medewerkers ook prettiger om hun werk te doen.
Robotdieren zijn specifiek ontworpen om te voorzien in de behoeften van diverse doelgroepen binnen de gezondheidszorg en welzijnssector. Denk bijvoorbeeld aan:
- Mensen met dementie: robotdieren worden ingezet tijdens de dagbesteding. Ze kunnen bijdragen aan een hogere kwaliteit van leven voor mensen met dementie, vooral in de latere stadia van de aandoening.
- Mensen met autisme: robotdieren kunnen een positieve impact hebben op de sociale en emotionele ontwikkeling van mensen met autisme. Robotdieren bieden gezelschap, net als echte katten of andere dieren dat doen.
- Mensen met verstandelijke en/of meervoudige beperkingen: robotdieren kunnen bronnen van comfort zijn. Ook kunnen ze stimulatie of een prikkel bieden voor mensen met een verstandelijke beperking of met meervoudige beperkingen, waardoor ze zich meer betrokken voelen bij hun omgeving.
- Eenzame ouderen: robotdieren kunnen eenzaamheid verminderen en de stemming verbeteren van oudere mensen. Vooral oudere mensen met dementie hebben vaak behoefte aan emotionele steun en sociale interactie.
Je zet de robot aan en dan wordt de robot actief. Dit kan op verschillende manieren. De robotdieren kunnen bijvoorbeeld ‘losgelaten’ worden in de huiskamer van een woongroep. Ze kunnen bij individuele cliënten thuis op visite komen. Ze kunnen tijdens de dagbesteding ingezet worden of een rol spelen bij snoezelmomenten.
Aandachtspunten
Let op de volgende punten bij de inzet van een robotdier:
- Bied je voor het eerst een robotdier aan een cliënt aan? Het advies is om als mantelzorger, naaste of zorgprofessional aanwezig te zijn en de reactie af te wachten. Er zijn ook mensen die juist agressief of bang worden van het robotdier.
- Bekijk per cliënt hoe deze op het robotdier reageert. De zorgprofessional bepaalt de juiste momenten om het robotdier in te zetten of juist weg te leggen. Zo haal je zoveel mogelijk voordeel uit het robotdier.
- Het is belangrijk om de ‘speelbaarheid’ van het robotdier te matchen aan de doelgroep.
Voor het inzetten van robotdieren geldt de Wet zorg en dwang (Wzd) niet. Dit komt omdat er geen sprake is van toezicht op de cliënt. Lees meer over digitale zorg en de Wzd.
Wil je meer weten over onderzoeken, waardebepaling, praktijkverhalen of financiering? Lees dan verder op de Kennisbank Digitale Zorg van Vilans.