Waardenkompas
Gepubliceerd op: 26-10-2021
Laatst bijgewerkt op: 06-11-2026
Het Waardenkompas is een gesprekstool voor professionals in de gehandicaptenzorg. Het helpt je om te reflecteren op lastige situaties en (ethische) dilemma's waar je als begeleider mee te maken kunt krijgen.
In het kort
Type interventie
Methode
Voor wie
Zorgverleners, Begeleiders
Cliëntgroep
Mensen met een beperking
Sector
Gehandicaptenzorg
Soort kennis
Onderzoek
Bron
- Heessels, M. et al. (2019). Vliegen in het donker: Van waarden naar handelingsnormen in inclusief onderzoek. Journal of Social Intervention: Theory and Practice, 28(1), 20-38.
- Hermsen, M. et al. (2019). Evaluatie van moreel beraad in de ondersteuning aan mensen met een verstandelijke beperking: Een exploratieve studie. Tijdschrift voor Gezondheidszorg en Ethiek Van Gorcum, 29(2), 34-41.
- Dialoogsessie 'Praat mee, denk mee, droom mee'.
Ontwikkelaar
BPSW
Het Waardenkompas helpt je om stap voor stap na te denken over 'bumpy moments' en dilemma's, vanuit jouw waarden en de normen die daarbij horen. Dat kun je alleen doen, binnen het team of in een gesprek met cliënten en hun naasten.
Het Waardenkompas heeft 3 doelen:
- Je voert een gesprek over de waarden van waaruit je werkt en leeft. Je ontdekt waarden bij jezelf en bij de ander. En je onderzoekt waarin waarden kunnen verschillen, schuren of juist verbinden.
- Je staat stil bij de kern en waarden van je vak en spiegelt die aan de praktijk.
- Je past de reflectie toe om professioneler te werken. Welke normen passen bij de waarden? En wat betekent dat voor de keuzes en inschattingen die je als begeleider dagelijks moet maken?
Bij het Waardenkompas reflecteer je stap voor stap op een dilemma of situatie. Daarbij begin je bij laag 1 en verken je het probleem steeds verder tot laag 3:
- Je begint bij de waarden van waaruit je werkt.
- Deze waarden leg je tegen de dagelijkse praktijk en dilemma's die je tegenkomt.
- Welke normen passen bij de waarden en hoe vertaal je die naar gedrag?
Om het Waardenkompas te gebruiken knip je de 3 lagen uit en vouw je ze over elkaar.
Lees ook het artikel 'Je staat steviger in je werk als je goed kunt reflecteren met elkaar' over het Waardenkompas in het Twinkelmagazine.
Het Waardenkompas is ontstaan uit onderzoek naar de behoefte van professionals aan een laagdrempelige vorm om te reflecteren op de werkvloer.
Een van de belangrijkste uitdagingen voor de toekomst van de gehandicaptenzorg is het werk van professionals zichtbaarder maken. Kort gezegd, er is niet genoeg aandacht en waardering voor het vak in het publieke en politieke debat. Dat doet geen recht aan het vakmanschap dat ervoor nodig is.
Deze aanpak is ontwikkeld binnen het vernieuwingstraject Begeleiding à la carte van Volwaardig leven (2019-2021) van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en de Beroepsvereniging van professionals in sociaal werk (BPSW). Zorgaanbieders werkten aan hun eigen aanpak voor vernieuwing van persoonsgerichte zorg in de gehandicaptensector. Het is een beroepsspecifieke aanvulling op de brede beroepscode voor professionals in het sociaal werk. Het kompas is in 2021 gemaakt op basis van vragenlijsten, interviews en gezamenlijke ontwerpsessies.
