'Toen ik stopte met willen oplossen, verbeterde ons contact'

Marjella kwam regelmatig bij het gezin thuis. 'Wat ik lastig vond was dat moeder vanuit ervaring in de zorg veel leek te weten. Daardoor voelde ik me soms een beetje klein. Ze was al heel lang aan het zoeken om de juiste hulp te krijgen en er waren frustraties. Als ze de trap af kwam, ging ik daardoor gelijk een beetje op slot: "O jee, wat zal er nu weer zijn."'

Wachten op de juiste hulp

Wat speelde was dat de begeleiding van de cliënt werd gefinancierd door de Wet maatschappelijke opvang (Wmo). Maar er was meer zorg en ondersteuning nodig. Daarom wachtte het gezin nu op hulp en ondersteuning vanuit het Wlz-team. Dit team was alleen nog in ontwikkeling en daardoor namen ze niet direct cliënten aan. Het gezin moest dan ook langer wachten dan mevrouw had verwacht en gehoopt.

Alles willen oplossen

Marjella had in het contact altijd de neiging om te luisteren en dan met oplossingen te komen. 'Vaak ging moeder daar vervolgens mee aan de haal. Dan noemde ik een speciaal team en dacht ik hardop na of ze daar wellicht alvast een vraag aan kon stellen. Dan verwachtte zij dat ik dit allemaal voor haar zou regelen.'

Ophouden met willen oplossen

Hun contact veranderde toen Marjella een andere aanpak probeerde. Bij binnenkomst, kreeg ze direct een vraag van moeder: 'Wanneer gaat het Wlz-team nu eindelijk eens beginnen?' In plaats van mee te denken over oplossingen, antwoordde ze deze keer anders: 'Ik baal er ook van dat er nog steeds niets gebeurt. En ik kan dit helaas ook niet voor jullie oplossen.' Tot haar verrassing veranderde de sfeer daardoor direct. We stonden ineens niet meer tegenover elkaar, maar naast elkaar.

Marjella: 'Het was alsof het uiten van mijn frustratie, leidde tot een inzicht bij moeder: "Ja, jij baalt er ook van, dus je staat aan mijn kant." Ik zag haar gezicht op dat moment ontspannen. Ik vertaalde dat als: "Gelukkig, jij begrijpt me en voelt met ons mee." Zelf ervaarde ik opluchting en hoe er een last van mijn schouders gleed. Ik had me verantwoordelijk gevoeld voor zaken waar ik helemaal niet verantwoordelijk voor was.'

Professionele moed en het Waardenkompas

Hoe ze tot die andere aanpak was gekomen? Marjella had intervisie gehad met collega’s en had haar neiging om snel tot oplossingen te willen komen besproken. 'We gebruikten bij intervisie het Waardenkompas en bespraken wat nu precies mijn rol is en wat daar nu wel of niet bij hoort. Met het Waardenkompas kom je ook uit op: Welke waarde past bij mij? Ik koos voor professionele moed.'

Marjella: 'Professionele moed gaat ook over zeggen dat je iets niet kunt oplossen. En dat je kwetsbaar en open durft te zijn dat je daar ook van baalt. Mijn collega’s stimuleerden me om me niet te veel verantwoordelijk te voelen. Onder het mom van: "Als je er niets mee kan, hoef je er ook niets mee." Dat gaf opluchting.'

'Als je lang bij een cliënt komt, raak je betrokken. Dan wil je van alles met ze en dan zit je gevoel weleens in de weg. En wil je de cliënt niet teleurstellen.' Sindsdien verliep het contact veel beter. Marjella: 'Deze mevrouw was al heel lang aan het worstelen om de juiste hulp te krijgen. Ze voelde zich nu eindelijk goed gezien, zelfs al kon ik het niet voor haar oplossen. Na dit moment merkte ik dat ik niet meer zo gespannen in het contact was. Ik kon meer mezelf zijn.'

Het moment dat kennis werkt

Marjella heeft zich vaker kwetsbaar opgesteld in gesprekken met cliënten. Ze merkt dat de ander dan ook opener wordt. Maar na deze situatie is ze zich ook meer bewust geworden van de grenzen van haar rol. En dat ze soms beter een stapje terug kan doen. 'Dat is ook professionele moed. Dat je open bent over wanneer je het ook even niet meer weet.'

Tip: vraag steun aan collega’s

Wat ze aan andere begeleiders wil meegeven? 'Loop je ergens tegenaan bij een cliënt? Kijk dan wat het probleem is en of je daar inderdaad invloed op hebt. En als dat niet zo is, zeg het dan ook eerlijk. En zoek steun bij een collega of gedragsdeskundige. Ga niet alles alleen proberen op te lossen. Soms zit je er gewoon te dicht op om het goed te kunnen zien.' 

'Zo loop ik bijvoorbeeld nu een tijdje met een collega mee in een situatie waarvan zij zegt: "Dit stroomt niet. Kun je meekijken in wat ik doe?"'