Petri Embregts en Mireille de Beer over 15 jaar samen werken, leren en onderzoeken
Gepubliceerd op:
Al 15 jaar werkt de Academische Werkplaats Leven met een verstandelijke beperking (AWVB) aan relevant onderzoek voor de praktijk. Deze werkplaats is onderdeel van Tranzo (Tilburg University). Dat doen ze al vanaf de start samen met ervaringsdeskundigen, naasten en professionals. Hoe geef je die samenwerking vorm op een manier die echt gelijkwaardig is? Ter gelegenheid van het 15-jarig jubileum blikken bijzonder hoogleraar Petri Embregts en co-onderzoeker Mireille de Beer terug op wat zij samen hebben geleerd, ontwikkeld en bereikt.
Kun je vertellen over jullie samenwerking in de afgelopen 15 jaar?
Petri: 'Ervaringsdeskundigheid ligt aan de basis van onze academische werkplaats. We hebben in de afgelopen 15 jaar ons best gedaan om ervaringsdeskundigheid een plek te geven en door te ontwikkelen. We vinden het belangrijk om de mensen om wie het gaat als vertrekpunt te nemen en hun een stem te geven in alle ontwikkelingen waar we bij betrokken zijn. In die periode hebben Mireille en ik elkaar leren kennen en zijn we steeds intensiever gaan samenwerken.'
Waar zijn jullie het meest trots op?
Mireille: 'Ik ben er trots op dat ik gewoon als Mireille, net zoals ieder ander, onderdeel ben van het team. Ik heb het gevoel dat ik gezien en gehoord word als mens. Ik kan mijn eigen kennis inbrengen. Ik weet dat ik een beperking heb, maar dat wordt niet continu benadrukt. Je mag zijn wie je bent.'
Petri: 'We hebben vormen gevonden om goed en op een gelijkwaardige manier samen te werken. We werken vanuit een participatieve kennisinfrastructuur: we hebben co-onderzoekers in dienst, een eigen adviesraad en ervaringsdeskundigen die meewerken aan onze onderzoeken. Zij krijgen een training, zodat zij leren een gelijkwaardige gesprekspartner te zijn. En we hebben een Panel met meer dan 120 ervaringsdeskundigen die met ons meedenken. In alles wat we doen, moeten we ook ruimte en tijd vinden om samen terug te kijken op ons werk. Wat ging goed en wat kunnen we anders doen? We hebben een vaste coach die hier samen met ons in optrekt.'
Wanneer voel jij je een gelijkwaardige partner in onderzoek?
Mireille: 'Als ik signalen afgeef of ideeën heb, dan worden deze besproken en wordt er naar mij geluisterd. Zo heb ik, net als alle andere collega’s, één keer per maand een werkoverleg met Petri. Daarnaast krijg ik altijd een reactie op mijn mails. En als er een keer iets niet goed gaat, dan ga ik in gesprek zodat we van elkaar kunnen leren. Het is fijn om je te kunnen uitspreken en je gehoord te voelen.'
Als ik niet met ervaringsdeskundigen zou werken, dan zou ik mijn werk minder goed doen én minder werkplezier hebben. Ik word scherp gehouden door de mensen met wie én voor wie ik werk.
Petri Embregts, bijzonder hoogleraar
Wat heb je persoonlijk geleerd van het samenwerken met ervaringsdeskundigen?
Petri: 'Ik zet me in voor mensen met een verstandelijke beperking. Ik heb Mireille en andere ervaringsdeskundigen echt nodig om hun vragen beter te begrijpen, nog beter af te stemmen en het goede te kunnen doen. We zijn echt aanvullend aan elkaar.'
'Als ik niet met ervaringsdeskundigen zou werken, dan zou ik mijn werk minder goed doen én minder werkplezier hebben. Ik word scherp gehouden door de mensen met wie én voor wie ik werk. Mireille kan mij raken door haar oprechte betrokkenheid. We zijn er op belangrijke momenten voor elkaar.'
Kun je een voorbeeld geven van een bijdrage van co-onderzoekers?
Petri: 'Co-onderzoekers helpen ons om de juiste vragen te stellen en het juiste vertrekpunt te kiezen. Zo kregen we bij een onderzoek naar gezonde seksualiteit het advies om individuele interviews af te nemen in plaats van een groepsgesprek. Anders zouden mensen waarschijnlijk niet alles kunnen vertellen. We hebben het onderzoeksplan daarop aangepast. Daarmee hadden we een beter vertrekpunt en kregen we completere informatie.'
Welk onderzoek heeft jullie verrast?
Petri: 'We hebben een onderzoek uitgevoerd naar mensen met een verstandelijke beperking die in de zorg werken als assistent-begeleider. We zoeken naar mogelijkheden om mensen met een beperking in hun kracht te zetten én we hebben te maken met een krappe arbeidsmarkt. We zagen mogelijkheden en waren benieuwd hoe mensen met een beperking kunnen bijdragen in de zorg, en wat voor effect dat heeft op henzelf en op anderen.'
Mireille: 'Ik was betrokken als co-onderzoeker en heb een aantal interviews gedaan en meegeholpen met het analyseren van de resultaten. Aan de ene kant levert het de betrokkenen zelf iets op: zij kunnen iets betekenen voor anderen en krijgen kansen om nieuwe dingen te leren. Aan de andere kant levert het ook de zorg iets op: de assistent-begeleiders kunnen dingen doen waar over het algemeen te weinig tijd voor is, bijvoorbeeld een spelletje of helpen met het eten.'
Wat is nodig om ervaringsdeskundigheid een vaste plek te geven in je organisatie?
Petri: 'Mooie ideeën waar potentie in zit, ontwikkelen we door totdat het zo stevig staat dat het niet meer weg te denken is. Zo werken we structureel samen met co-onderzoekers, hebben we een Adviesraad van ervaringsdeskundigen en starten we samen met de LFB een landelijke opleiding voor co-onderzoekers. Zo zetten we ervaringsdeskundigheid steeds steviger neer.'
Als je samenwerkt, moet je niets invullen voor een ander. Sta open voor andere ervaringen die je zelf niet hebt, zodat je nog meer het goede kunt doen in je werk!
Mireille de Beer, co-onderzoeker
Welke tip hebben jullie voor zorgprofessionals die willen samenwerken met ervaringsdeskundigen?
Mireille: 'Als je samenwerkt, moet je niets invullen voor een ander. Zoals "Die Nivea-pot kan je beter maar niet te veel gebruiken!" Sta open voor andere ervaringen die je zelf niet hebt, zodat je nog meer het goede kunt doen in je werk!'
Petri: 'Je kunt nadenken waar ervaringsdeskundigen van toegevoegde waarde kunnen zijn. Vraag bijvoorbeeld aan een ervaringsdeskundige om mee te werken bij sollicitatiegesprekken. Zij stellen vragen die jij niet bedenkt. Zo krijg je samen een completer beeld van nieuwe medewerkers. Of ga in gesprek over nieuwe plannen om te horen wat ervaringsdeskundigen daarvan vinden, zodat het plan beter aansluit bij hun behoeften.'
Meld je nu aan voor het symposium 15 jaar AWVB
Op donderdag 12 november vindt het jubileumsymposium van de Academische Werkplaats Leven met een verstandelijke beperking plaats. Iedereen is van harte welkom en deelname is kosteloos. Aanmelden kan via: AWVB Jubileumsymposium, 'Samen vieren, delen en vooruitkijken', op 12 november 2026.