Deel deze pagina via:
Over olifanten tellen: ‘Je ziet meer door minder haast’
Gepubliceerd op:
Barbara is een vrouw met een ernstige verstandelijke beperking. En meer kon dan werd gedacht. Begeleidster Bauke van Amarant ontdekte namelijk dat je heel veel mooie kleine momenten met haar kunt beleven. ‘Maar dan moet je wel goed naar haar kijken. En in olifanten tellen.’
Bauke: ‘Barbara heeft een ontwikkelingsleeftijd van 0 tot 6 jaar. Ze is iemand die nooit luidruchtig de aandacht trekt. Tóch kan ze wel laten merken dat ze er is, zonder in het middelpunt te staan. Eten was altijd een moeizame activiteit voor haar. Het was alsof wij al bezig waren met eten en zij nog niet. Maar dat is nu veranderd door de kunst van het kleine kijken.’
Het was alsof wij al bezig waren met eten en zij nog niet.
Bauke, begeleider
Verslikken
Bauke: ‘We merkten dat Barbara vaak nog niet klaar was om te eten, omdat het eten en drinken in haar mond bleef. Pas dan ging ze er iets mee doen. Omdat ze niet altijd direct alert was en actief ging slikken, kon ze zich verslikken. Ze had vaak na een paar happen pas door waar we mee bezig waren. Het was alsof wij wel al bezig waren met eten en zij nog niet.’
Bauke en haar collega’s gingen persoonsgerichter werken met Barbara nadat zij scholing hadden gehad over de LACCS-methode. Dat gaf ruimte om te reflecteren en na te denken over wat er nog beter kon. ‘Het was belangrijk om nog beter bij haar ontwikkelingsniveau aan te sluiten. Daardoor ga je ook beter aansluiten op de behoefte van een cliënt.’
Over LACCS
Het LACCS-programma is ontwikkeld voor mensen met een EVB+ of EMB om een goed leven te hebben. LACCS gaat uit van 5 belangrijke gebieden waar cliënten problemen kunnen hebben: lichamelijk welzijn, alertheid, contact, communicatie en stimulerende tijdsbesteding.
Olifanten tellen
Bauke: ‘Ik heb geleerd dat veel cliënten meer tijd nodig hebben om dingen te verwerken. Je kunt die langere verwerkingstijd inbouwen door te tellen. Maar gewoon tellen is niet voldoende. Daarom tel ik in olifanten bij Barbara. Dus niet: 1, 2 en 3. Maar: 1 olifant, 2 olifanten, 3 olifanten. En dan wachten totdat Barbara alert genoeg is om te gaan eten.’
Barbara alert maken
Inmiddels weet Bauke dat het tijd en een aantal stappen nodig heeft om Barbara voor te bereiden. Bauke: ‘Eerst ga ik contact maken. Dan vertel ik haar dat we gaan eten, zodat ze weet dat ze iets kan verwachten van mij. Ook betrek ik meerdere zintuigen van haar. Ik raak haar aan, of laat haar iets ruiken. Bijvoorbeeld bij drinken. Dan laat ik haar ruiken wat er in de beker zit. Bij eten zorg ik ervoor dat haar lippen eerst de lepel voelen.
Eerst ga ik contact maken. Dan vertel ik haar dat we gaan eten, zodat ze weet dat ze iets kan verwachten van mij.
Bauke, begeleider
Daarbij forceert Bauke niets. ‘Ik hoef niet de lepel in haar mond te duwen. Als ik haar de tijd geef, doet ze zelf haar mond open op een gegeven moment. En dan kan ze het eten goed afhappen, kauwen en het goed doorslikken.’
Contact willen met een duim
Bauke merkt vooral dat ze kleiner is gaan kijken. ‘Daardoor heb ik geleerd dat Barbara veel meer kan dan ik dacht. Ze heeft waarschijnlijk eerder ook weleens contact met mijn hand gemaakt met haar duim. Maar het is me dan minder opgevallen. Nu merk ik: “Kijk, ze wil echt contact met mij.”’
Bauke kijkt meer naar wat er echt in het moment gebeurt, in plaats van uit te gaan van een ontwikkelingsleeftijd op papier. ‘In ons contact ben ik gaan merken dat Barbara dingen kan uiten. En als je daar goed op reageert, kom je samen verder.’
Wat Bauke andere begeleiders wil meegeven? ‘Blijf goed kijken naar de cliënt en de mogelijkheden die er in het hier en nu nog liggen. Dan ontdek je dat er veel meer kan dan je denkt.’
Over ‘Het moment dat kennis werkt’
De campagne 'Het moment dat kennis werkt' laat zien hoe kennis het verschil maakt in het dagelijks werk in de gehandicaptenzorg. Door herkenbare situaties zichtbaar te maken, helpen we professionals om kennis eerder te herkennen, te begrijpen en toe te passen. Ontdek herkenbare situaties en praktische tips die je meteen kunt toepassen.