Een kind met EMB waar niemand iets van verwachtte

Onderwijsbegeleider Carola Willemse werkt sinds 15 jaar op de Maurice Maeterlinckschool. ‘Ik begon daar als klassenassistent. Toen de onderwijsbegeleider ziek was heb ik haar vervangen en merkte ik hoe leuk ik dat vond. Ik wilde ook onderwijsbegeleider worden. En dat was mogelijk op voorwaarde dat ik de basiscursus LACCS en de opleiding onderwijsondersteuner zou doen.’

Langere verwerkingstijd

Carola was gelijk enthousiast over LACCS en volgde daarna ook alle verdiepingscursussen. Ze merkte dat ze heel veel kennis opdeed die ze meteen kon toepassen. Maar haar allermooiste inzicht was dat kinderen met EMB een langere verwerkingstijd nodig hebben.

Carola weet nog goed wanneer ze die langere verwerkingstijd in haar klas bevestigd zag. ‘De kinderen in mijn klas kunnen allemaal wel hun naam zeggen, een gebaar maken of zich voorstellen met de spraakcomputer. Dat was ook de opdracht toen we met elkaar in een kring zaten.’

‘Maar één meisje kon dat niet. Dus noemde ik haar naam en vroeg haar om “ja” te knikken of “nee” te schudden. Ze reageerde niet toen ik haar naam noemde. Maar toen ik verder was gegaan met het kind naast haar, knikte ze alsnog.’

Motivatie en voldoening

Carola ging met haar aandacht terug naar het meisje. ‘Ik zei dat ze dat heel knap had gedaan en gaf haar een high five. En toen ging ze echt helemaal stralen. Zo van: zie je wel dat ik dit kan? Ik had al het gevoel dat er bij dit meisje meer in zat. En dat terwijl ze was ingeschaald op het allerlaagste niveau en er voor haar geen doelen waren opgesteld. Weten dat ze niet op dit niveau hoefde te blijven, gaf me veel motivatie en voldoening. En toen ben ik nog veel meer met haar gaan experimenteren.’

De kracht van herhaling

Carola stimuleerde het meisje verder in haar ontwikkeling. Met kaartjes waarmee het meisje uitgenodigd werd om te vertellen wat erop stond. Ze merkte dat ze daarbij de eerste keer nog langer moest wachten dan de geadviseerde 5 seconden vanuit LACCS. Soms wel 20 seconden. Maar het antwoord kwam. Carola deed hetzelfde met kleurenkaartjes en met puzzels maken. De eerste keer duurde het altijd lang. Maar Carola bleef het herhalen en daardoor merkte ze dat het steeds sneller ging. En hoe trots het meisje dan was.

Een wereld van verschil

Carola merkte hoeveel verschil het langer wachten maakte. ‘Als je niet lang genoeg wacht, kom je snel tot de conclusie van: o, ze kan het niet. Of je gaat snel over tot andere dingen. En zo mis je dus juist de momenten waarop je het verschil kunt maken. En je gaat het dan ook niet vervolgen en zo mis je de mogelijkheid tot ontwikkeling.’

Door te wachten, krijg je bovendien beter contact. Carola: ‘Door goed contact te maken, gaat zo’n kind vertrouwen in je krijgen. Bij positieve ervaringen gaan ze bij jou echt open. Dat zullen ze niet snel bij iemand anders doen. Eigenlijk is dat goede contact dus de basis voor ontwikkeling.’

Collega’s meenemen

Carola deelde dit inzicht ook bij collega’s. ‘In de gehandicaptenzorg is de werkdruk heel hoog en gaan professionals juist aan dat lange wachten voorbij. Ook zijn we een veel sneller tempo in het leven gewend.’

Carola: ‘Zo zag ik een collega een keer ongeduldig worden toen ze aan een kind vroeg om op de stoel te gaan zitten en dat kind bleef staan. Ik heb het toen later met haar nagespeeld. Zo van: “Ik wil je wat laten zien en duidelijk maken.” Ze vroeg aan mij om te gaan zitten. En ik ging dan heel langzaam tot 5 tellen. Zij sprak door en merkte aan mij dat ik niet luisterde. En toen ging ik pas zitten. Ik zei: “Dit is de verwerkingstijd van de kinderen waarmee we werken.” Na 2 weken kwam ze bij me terug. Ze zei dat ze nu wel begreep wat ik bedoelde en hoe waardevol dit inzicht voor haar was.’

Tel, wacht en wees verrast

Carola is verwonderd hoe zoiets kleins zo’n enorm verschil kan maken. Wat ze aan begeleiders wil meegeven? ‘Als je geen antwoord krijgt bij een kind of persoon met EMB, ga dan gewoon eens wachten. En tel heel langzaam tot 5. En als je dan nog geen antwoord krijgt, tel dan eens tot 10 of zelfs tot 20 seconden. Je zult verrast zijn hoeveel verschil dit kan maken.’