Passende zorg vraagt om passende interventies

Antwoorden op praktijkvragen

Alain Dekker is hoofd van het PWO (praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek) bij Alliade, een provinciale organisatie in de gehandicaptenzorg en ouderenzorg in Friesland met zo'n 8000 cliënten en 6000 medewerkers.

Alains team beantwoordt praktijkvragen van cliënten, medewerkers, naasten en bestuurders met wetenschappelijk praktijkonderzoek. Dit onderzoek gebeurt binnen het bredere 'Kader Passende zorg'.

Doen wat werkt

Alain licht toe: 'We kijken binnen Alliade of wat we doen of willen inzetten, echt werkt in de praktijk. Ook doen we regelmatig vergelijkend warenonderzoek om te bepalen wat we gaan inzetten.'

Alliade maakte daarom een methodiekengids voor de gehandicaptenzorg en werkt nu aan een soortgelijke gids voor de ouderenzorg. 'In deze gids gaat het specifiek om langdurige begeleidingsmethodieken: een doorlopende werkwijze van een begeleidend team die je systematisch inzet zolang iemand bij jouw organisatie is.'

Dit soort methodieken, zoals de methodiek Triple C, wordt in de gehandicaptenzorg veel gebruikt. Daarom was daar veel behoefte aan. In de praktijk wordt volgens Alain nog te vaak lukraak voor een interventie gekozen.

'Men is bijvoorbeeld enthousiast over een methodiek die onlangs op een beurs is gepresenteerd met een goed verhaal. Of doordat de folder er gelikt uitzag. Een echte onderbouwing voor die keuze is er dan niet. Maar als je niet hebt gekeken of je wel de juiste interventie inzet, doe je de cliënten eigenlijk geen recht.'

Interventies vinden en vergelijken

Alliade heeft de methodiekengids gemaakt, omdat je als zorginstelling appels met appels wilt kunnen vergelijken. 'Maar in de praktijk vergelijk je als het om interventies gaat nog vaak appels met peren of zelfs een complete fruitschaal', verzucht Dekker. Daarom is hij sinds eind 2023 als koploper aangehaakt bij het programma Passende zorg | passende interventies.

Dit programma richt zich op het beter vindbaar én vergelijkbaar maken van werkende interventies. Daar wil Alain zich graag hard voor maken. 'Nu vergelijken we in de praktijk nog te vaak waterkokers met koelkasten en magnetrons. Daarom is het zo belangrijk dat er binnen het brede kader van interventies een soort uniformering plaatsvindt.'

'Op basis van een scherpe definitie van wat we onder een methodiek verstaan met bijbehorende criteria, hebben we 2 (!) jaar online en offline gezocht naar de interventies die hierbij pasten. Alleen het vinden was al een hele klus. En vervolgens hebben we de gevonden 28 methodieken voor in dit geval de gehandicaptenzorg met elkaar vergeleken op basis van effectiviteit, context en doelgroep.'

'We hebben daarnaast gekeken naar de praktische toepasbaarheid en naar de bijbehorende bewijsvoering hiervan. Die was er lang niet altijd. We hebben bij wel 10 methodieken bijvoorbeeld niks kunnen vinden over effectiviteit. Werkt het dan überhaupt voor de cliënt of de medewerker?'

'Dit alles uitzoeken kostte veel tijd. En nu hebben hebben we bij Alliade nog een grote onderzoeksafdeling. Maar als je dat niet hebt, hoe kun je dan als organisatie of individu dit soort methodieken allemaal vergelijken?'

Duurzaamheid steeds belangrijker

Hoe zit het met duurzaamheid? Alain: 'Duurzaamheid, ook een van de aspecten van passende zorg, was bij deze psychosociale interventies niet echt te operationaliseren. Dit hebben we dus niet meegenomen als apart criterium. Maar voor andere interventies, zoals hulpmiddelen, kan dit juist weer heel relevant zijn. Sowieso zal duurzaamheid steeds belangrijker worden.'

Kiezen op basis van feiten

Volgens Dekker worden binnen de gehandicaptenzorg maar ook de ouderenzorg vaak groepsgebonden keuzes gemaakt voor interventies. 'Dan moet je vanuit het "Kader Passende zorg" onderbouwde keuzes maken voor de lange termijn.'

Daarom vindt hij dat we als sector ook landelijk iets met elkaar moeten doen om interventies vinden en vergelijken echt een stuk beter en eenvoudiger te maken. 'En goed kijken naar de onderbouwing ervan, zodat je je keuzes kunt onderbouwen met feiten. Want anders zetten we als sector nog te vaak zomaar lukraak iets in.'