- Hoe ziet de cliënt eruit?
- Op welke leeftijd in de puberteit geraakt?
- Welke secundaire geslachtskenmerken zijn aanwezig?
- Is de cliënt ongesteld, hoe verloopt dit?
- Heeft de cliënt een SOA gehad of nog steeds?
- Gebruikt de cliënt voorbehoedsmiddelen? Zo ja welke?
- Heeft de cliënt lichamelijke beperkingen/ziektes? Zo ja welke?
- Hoe is de grove motoriek ontwikkeld?
- Hoe is de fijne motoriek ontwikkeld?
- Heeft de cliënt seksuele contacten (gehad)?
- Heeft de cliënt seksuele hygiënische vaardigheden?
- Gebruikt de cliënt drank/drugs?
Hermeneutische cirkel
Gepubliceerd op: 12-01-2026
Laatst bijgewerkt op: 13-11-2026
Voordat je begint met seksuele voorlichting, is het belangrijk om te weten wat je cliënt nodig heeft. Wat kan hij zelf en waarbij heeft hij hulp nodig? Welke dingen wil hij graag weten? En hoe ver is hij in zijn ontwikkeling? Met de hermeneutische cirkel breng je de situatie van de cliënt in kaart.
In het kort
Type interventie
Methode
Voor wie
Begeleiders, Zorgverleners
Cliëntgroep
Mensen met een beperking
Sector
Gehandicaptenzorg
Soort kennis
Ervaring
Ontwikkelaar
Lichtenvoorde
Het doel van de hermeneutische cirkel is om samen met cliënten het gesprek aan te gaan over seksualiteit. De tool geeft je handvatten waarover je samen kunt praten. Je weet hierna wat de cliënt wil en hoe hij seksualiteit beleeft. Ook helpt het achterhalen of er misschien problemen zijn op het gebied van seksualiteit. Met de vragen uit de vragenlijst leer je bijvoorbeeld meer over de:
- cognitieve en sociale ontwikkeling;
- lichamelijke ontwikkeling;
- emotionele ontwikkeling.
Met hulp van de hermeneutische cirkel kun je bepalen hoe je seksuele voorlichting insteekt.
Gebruik de hermeneutische cirkel als je als begeleider of naaste de persoon met een beperking wil ondersteunen bij hulpvragen rondom seksualiteit of wil voorbereiden op seksuele voorlichting. Door de hermeneutische cirkel samen te doorlopen, kun je goed aansluiten op de behoefte van jouw cliënt.
Het is handig dat je kennis hebt over hoe de seksuele ontwikkeling verloopt. De hulp van een gedragsdeskundige kan helpen om de beeldvorming compleet te krijgen.
De hermeneutische cirkel bestaat uit meerdere vlakken of thema's. Bij deze vlakken horen vragen, die je samen met de cliënt kunt bespreken. Je kunt vervolgens belangrijke antwoorden op deze vragen of behoeftes op de cirkel noteren.
Na het gesprek met de cliënt over verschillende onderwerpen rondom seksualiteit, bepaal je vervolgactie(s). Als de verschillende niveaus in de cirkel ver uit elkaar liggen is de ondersteuningsbehoefte groter. Hiermee neemt de de kans dat er seksuele problemen ontstaan toe. Op basis van de uitkomsten kun je bepalen welk voorlichtingsmateriaal het beste past bij jouw cliënt. Het helpt je ook bepalen of je extra hulp moet inschakelen of de cliënt moet doorverwijzen.
Voorbeeld
Dit is een voorbeeld van de hermeneutische cirkel. Aan de buitenkant staan de lichamelijke, verstandelijke en sociale ontwikkeling, psychische en/of psychiatrische problematiek en de levensgeschiedenis. In de binnenkant staan de emotionele ontwikkeling en de draagkracht.
Hulpvragen bij het invullen van de hermeneutische cirkel
Per thema kun je gebruik maken van hulpvragen.
- Welke normen en waarden heeft de cliënt meegekregen vanuit huis, voor naaktheid, tonen van affectie, bad/doucherituelen, bedrituelen?
- Welke culturele achtergrond heeft de cliënt?
- Heeft dit invloed op het seksueel functioneren van de cliënt?
- Heeft de cliënt een geloofsovertuiging? Zo ja welke?
- Welke invloed heeft deze geloofsovertuiging op het seksueel functioneren?
- Welke seksuele voorlichting heeft de cliënt thuis gehad?
- Heeft de cliënt te maken gehad met seksueel grensoverschrijdend gedrag (misbruik, blootstelling porno, blootstelling aan seksueel contact tussen volwassenen)?
- Wat is het IQ van de cliënt? Zijn er discrepanties tussen het VIQ en PIQ, hoe is het profiel opgebouwd?
- Hoe leert de cliënt leerstrategieën?
- Wat is de concentratieboog van de cliënt?
- Wat weet de cliënt over het eigen lichaamsschema en die van het andere geslacht?
- Weet de cliënt wat wel/niet gepast gedrag is?
- Kent de cliënt de verschillende voorbehoedsmiddelen?
- Wat weet de cliënt over de verschillende voorbehoedsmiddelen?
- Heeft de cliënt seksuele voorlichting gehad? Zo ja, welke methodes?
- Kent de cliënt het verschil tussen familie, vriendschap en relaties?
- Heeft de cliënt een psychiatrische diagnose (DSM)?
- Welke gevolgen zie je op het seksueel functioneren bij de psychiatrische diagnose?
- Gebruikt de cliënt medicatie voor de gestelde diagnose?
- Heeft de cliënt andere psychologische problemen, welke gevolgen hebben deze op het
seksueel functioneren?
- Kan de cliënt contact maken (aankijken, vraag stellen, praatje maken)?
- Kan de cliënt contact onderhouden, ook met negatieve feedback?
- Kan de cliënt contact verdiepen (gevoelens delen)?
- Kan de cliënt samenspelen, of is het meer alleen of naast elkaar?
- Is de cliënt een eenling, hoe gedraagt hij zich in de groep?
- Hoe maakt de cliënt contact met volwassenen?
- Kan de cliënt om hulp vragen?
- Kan de cliënt omgaan met kritiek?
- Hoe gaat de cliënt om met conflicten?
- Heeft de cliënt een relatie of gehad?
- Hoe ziet een relatie eruit?
- Is er sprake van seksueel contact binnen/buiten de relatie?
- Heeft de cliënt een seksuele voorkeur, kan de cliënt dit kenbaar maken?
- Vertoont de cliënt seksueel grensoverschrijdend contact?
- Hoe gaat de cliënt om met grenzen (denk aan contact, maar ook met eten, materiaal)?
- Is de cliënt in staat om keuzes te maken?
- Weet de cliënt wat hij wil in zijn leven en kan hij dit aangeven?
- Kent de cliënt de verschillende gevoelens en kan hij deze aangeven?
- Kan de cliënt omgaan met positieve en negatieve gevoelens bij zichzelf en bij anderen?
- Kan de cliënt opkomen voor zichzelf?
