Mensen met (Z)EVMB geven in contact met hun omgeving aan wat zij willen en nodig hebben. Professionals werken volgens een methodische en interdisciplinaire aanpak. Zo kunnen zij beoordelen of de ondersteuning aansluit bij de persoon. Deze manier van werken zorgt ervoor dat de ondersteuning steeds wordt afgestemd op de individuele behoeften.

Op de website van Programma Perspectief staan alle materialen om met de methode aan de slag te gaan: 

• Training (boek Programma Perspectief inbegrepen) - betaald 
• Boek Programma Perspectief: hardcopy of digitaal - betaald 
• Lijsten en instrumenten - kosteloos te downloaden 

Remco is 27 jaar en heeft een ernstige verstandelijke en meervoudige beperking. Hij woont sinds zijn 15e in een zorgvoorziening. Remco zit in een rolstoel, heeft epilepsie en suikerziekte (beiden onder controle). Hij kan dingen tot 1 meter afstand goed zien. 

De uitdaging 

Remco gilt veelvuldig en maakt stereotype bewegingen (wrijven met zijn onderlichaam). Betrokkenen denken dat dit komt door verveling en te weinig uitdaging. Remco gooit vaak materialen weg die hij krijgt aangeboden. 

Het perspectief 

Het team stelt als perspectief: Remco voelt zich prettig. Het eerste hoofddoel: weten in hoeverre meer activiteiten leiden tot minder gillen en stereotype gedrag. Evaluatiemomenten worden ingepland. 

De aanpak 

Het team probeert verschillende werkdoelen uit. Eerst onderzoeken ze wanneer Remco gilt: vooral wanneer materiaal hem niet meer boeit (na 5 minuten) en tijdens het eten. Dan proberen ze verschillende activiteiten: 

• Een vast dagprogramma helpt, maar Remco gilt nog steeds 
• Een doos met stofjes werkt 15 minuten 
• Een bak met materiaal dat geluid maakt werkt 15 minuten, maar na twee weken is het interessante eraf 
• Knisperdeken: vier keer leuk, daarna niet meer 
• Zelf zijn rolstoel sturen naar materialen: heel leuk 
• Een beweegcircuit (met wisselend materiaal elke vier dagen): werkt heel goed 
• Zelf eten: kan hij goed, dan gilt hij niet 
• Zwemmen met moeder, glijbaan, schommelen: allemaal geweldig 

Het resultaat 

Remco is alert en gilt nauwelijks meer. Als hij gilt, geeft hij daarmee aan dat er weer iets moet gebeuren. Het team ontdekt dat Remco veel afwisseling nodig heeft gedurende de dag en meer invloed wil hebben (zelf rijden, eten). 

Vervolgstap 

Een volgend hoofddoel richt zich op het juiste dagprogramma. Daarna werkt het team aan het vergroten van Remco's invloed door schakelaars te gebruiken waarmee hij zelf activiteiten kan starten en stoppen. 

Programma Perspectief gaat uit van een relationele visie en een normatief uitgangspunt. Mensen met (Z)EVMB hebben recht op een situatie waarin zij zich kunnen ontwikkelen en invloed hebben op hun leven. Dit kan alleen in een wederkerige relatie met anderen. Die relatie komt vaak onder druk te staan door: 

• een gebrek aan visie en kennis; 
• een onduidelijk ondersteuningsperspectief; 
• op gevoel werken (evaluatie ontbreekt); 
• fragmentatie (te veel verschillende ondersteuners) en discontinuïteit (te veel onderbrekingen) in de ondersteuning.  

De non-verbale en unieke communicatie van mensen met (Z)EVMB maakt het lastig om signalen te herkennen en erop te reageren. Hierdoor kan de kwaliteit van ondersteuning afnemen. Dat leidt weer tot verlies van vaardigheden, onvoldoende gebruik van mogelijkheden en verergering van gezondheids- en gedragsproblemen. Deze problemen belemmeren het opbouwen van de relatie en daarmee de ontwikkeling. Door methodisch te werken, bouwen professionals een relatie op en bevorderen zij de ontplooiing en invloed van de persoon op zijn of haar leven 

Ruim dertig jaar onderzoek laat zien dat Programma Perspectief leidt tot betere interpretatie van gedrag en meer passende ondersteuning. Betrokkenen volgen een relationele en ontwikkelingsgerichte visie, formuleren een duidelijk ondersteuningsperspectief. Ook werken zij systematisch en doelgericht. Zij formuleren doelen beter en versterken de samenwerking binnen en tussen disciplines, en met ouders en naasten.