Mentaliseren Bevorderende Begeleiding (MBB)
Gepubliceerd op: 29-01-2025
Mensen met een ernstige verstandelijke beperking hebben vaak moeite om gevoelens van anderen te begrijpen. Daardoor is het voor hen moeilijk om hun gedrag erop aan te passen. Begeleiders kunnen de spanning van cliënten verminderen door zich bewust te zijn van hun eigen gevoelens en de gevoelens van de cliënt. Dit kan met de methode Mentaliseren Bevorderende Begeleiding (MBB).
In het kort
Type tool
Leidraad, Methode, Interventie
Voor wie
Begeleiders, Zorgverleners
Cliëntgroep
Ernstig verstandelijke beperking plus
Soort kennis
Praktijk
Mentaliseren is het vermogen om na te denken over de gedachten of emoties die je eigen gedrag of het gedrag van anderen bepalen. Mentaliseren Bevorderende Begeleiding is erop gericht om het mentaliseren te bevorderen. Je leert over belangrijke theoretische begrippen: mentaliseren, spiegelen, gehechtheid en epistemisch vertrouwen en oefent in het toepassen van de mentaliserende basishouding. Ook leer je te herkennen of mentaliseren werkt. Bij cliënten, maar ook bij jezelf.
Mentaliseren en begeleiding
Begeleiders die bijvoorbeeld cliënten met ernstig probleemgedrag ondersteunen, vinden het soms lastig om te bepalen wat zij het beste kunnen doen. Het is dan belangrijk dat de begeleider zelf blijft mentaliseren en probeert de spanning bij de cliënt te verminderen. Daarbij moeten we niet alleen kijken naar hoe het met de cliënt gaat, maar ook naar hoe het gaat met de ouder, verzorger, begeleider of leerkracht die de cliënt ondersteunt.
Problemen in het contact kunnen ontstaan door de cliënt, maar ook door de ouder of begeleider. Een veilige en vertrouwde band met kwetsbare cliënten helpt hen om zich verder te ontwikkelen. Ook helpt het hen om zichzelf en anderen beter te begrijpen.
Doelgroep
Cliënten met een verstandelijke (en visuele) beperking en een problematische gehechtheid hebben moeite met hun stress- en emotieregulatie. Ze kunnen minder goed over zichzelf nadenken en hun gevoelens herkennen en uiten. Met andere woorden: hun mentaliserend vermogen is niet of minder goed ontwikkeld. Dit kan leiden tot probleemgedrag of psychische problemen. MBB kan preventief en ondersteunend worden ingezet.
Voor cliënten met een (visuele-en) licht verstandelijke beperking is een Mentaliseren Bevorderende Therapie in ontwikkeling.
Tijdsinvestering en materiaal
De tijdsinvestering om de methode te leren is ongeveer 25 uur. Het boek 'Mentaliseren kan je leren' kun je kosteloos downloaden op de website van Bartimeus. De link naar het boek vind je onder het kopje 'Link' op deze pagina.
Wie kunnen met deze methode werken?
Deze methode is te gebruiken door begeleiders, coördinerend begeleiders, therapeuten, managers, gedragsdeskundigen en andere belangstellenden, die werken met kinderen en volwassenen met een ontwikkelingsbeperking. Het volgen van de cursus Mentaliseren Bevorderende Begeleiding is een randvoorwaarde om de methode goed toe te kunnen passen.
Casus cliënt EVB+
Als Peter gespannen is krijgt hij een donkere blik in zijn ogen. Hij trekt zich terug op zijn kamer en gaat steeds minder contact zoeken met zijn begeleider. Op zijn kamer krabbelt hij zijn nagelriemen stuk, tot bloedens toe. De begeleider heeft hem moeten aanspreken op ‘het pikken van eten’ en vind dat hij het ook zelf maar even moet oplossen. Toch maakt zij zich zorgen om Peter, vooral als zij zijn kapotte vingertoppen ziet. Ze heeft geleerd dat het herstellen van de relatie toch de verantwoordelijkheid van haar als begeleider is. En dat zij het initiatief moet nemen om zowel de relatie als het vertrouwen te herstellen. Ze gaat dit dan ook toepassen en ziet langzaam meer ontspanning bij Peter in zijn gezicht en spieren.
Onderbouwing bruikbaarheid
Practice-based kennis: kennis op basis van praktijkervaringen van professionals en ervaringskennis van ouders.
Beoordeling
De effectiviteit van de methode wordt op dit moment onderzocht. Een eerste publicatie over methode Mentaliseren Bevorderende Begeleiding vind je op Pubmed.
Meer weten over deze methode?
Deze methode is ontwikkeld door Paula Sterkenburg. Paula is te bereiken via het mailadres p.s.sterkenburg@vu.nl. De 2 organisaties die betrokken zijn bij het voortzetten van de methode zijn Bartimeus en Vrije Universiteit Amsterdam.
Onderdeel van de EVB+ leidraad
Deze methode is onderdeel van de EVB+ leidraad. De EVB+ leidraad is een verzameling van kennisproducten voor de specifieke doelgroep: mensen met ernstige verstandelijke beperkingen en probleemgedrag. Probleemgedrag noemen we ook wel moeilijk verstaanbaar gedrag.
