Normatieve lijst: seksueel gedrag inschatten en reageren
Gepubliceerd op: 10-08-2022
Laatst bijgewerkt op: 13-08-2026
De normatieve lijst geeft voorbeelden van seksueel gedrag dat wel of niet past bij de seksuele ontwikkeling van kinderen en jongeren van een bepaalde leeftijd. De lijst helpt je om seksueel gedrag op bepaalde leeftijd correct in te schatten.
In het kort
Type interventie
Meetinstrument
Voor wie
Zorgverleners, Begeleiders
Cliëntgroep
Jongeren, Volwassenen, Mensen met een beperking
Sector
Gehandicaptenzorg
Soort kennis
Praktijk
Ontwikkelaar
Sensoa
De normatieve lijst is een aanvullend werkinstrument bij het Sensoa Vlaggensysteem. De lijst helpt professionals en ouders om seksueel gedrag beter te begrijpen en te plaatsen binnen de seksuele ontwikkeling en hier goed op te reageren.
In de normatieve lijst kun je per leeftijd zien welk seksueel gedrag vaak voorkomt. Je vindt er informatie over zowel onschuldig als grensoverschrijdend seksueel gedrag.
Sensoa Vlaggensysteem
Elk voorbeeld van seksueel gedrag krijgt een vlag:
- Groene vlag: aanvaardbare seksuele situatie.
- Gele vlag: licht grensoverschrijdende seksuele situatie.
- Rode vlag: ernstig grensoverschrijdende seksuele situatie.
- Zwarte vlag: zwaar grensoverschrijdende seksuele situatie.
De vlag wordt bepaald aan de hand van 6 criteria van het Sensoa Vlaggensysteem. Aan elke vlag is een pedagogische reactie gekoppeld. Deze helpt je als professional om passend te reageren op het seksuele gedrag.
De normatieve lijst als hulpmiddel
De normatieve lijst schrijft niet voor wat een kind of jongere op een bepaalde leeftijd zou moeten doen. Daarom is altijd maatwerk nodig. Het is belangrijk om te kijken naar de mogelijkheden, ontwikkeling en het begrip van de jongere. Wat voor de ene jongere passend is, hoeft dat voor een andere jongere niet te zijn. Ook niet als zij in dezelfde situatie zitten. De lijst is een hulpmiddel om het gesprek over seksueel gedrag te voeren. Het is geen vaste regel voor wat wel of niet mag.
De normatieve lijst is in 2012 gemaakt en daarna op enkele punten aangepast. Sindsdien is veel nieuw onderzoek verschenen over hoe jongeren seksualiteit beleven. Dit onderzoek is in verschillende talen gepubliceerd. Ook het taalgebruik is veranderd. Daarnaast is er meer aandacht gekomen voor onderwerpen zoals genderbeleving. Een grondige herziening is nu nodig.
De huidige lijst is vooral gebaseerd op onderzoek uit westerse landen dat in het Engels is gepubliceerd. Onderzoek uit andere landen en talen is nog weinig gebruikt.
Lees meer over het Sensoa Vlaggensysteem op de website van Sensoa.