Mondzorg
Laatst bijgewerkt op: 25-03-2026
De richtlijn Mondverzorging helpt zorgverleners bij het goed verzorgen van de mond van mensen die langdurige zorg ontvangen. De richtlijn geeft duidelijke adviezen en stappen voor dagelijks onderhoud van de mond, voor het opsporen van problemen en voor het samenwerken met collega’s en mondzorgprofessionals.
In het kort
Type interventie
Richtlijn
Voor wie
Zorgverleners
Cliëntgroep
Mensen met een beperking
Sector
Gehandicaptenzorg
Soort kennis
Praktijk
Ontwikkelaar
SKILZ
De richtlijn Mondverzorging geeft zorgverleners handige tips voor de mondverzorging van mensen die langdurige zorg krijgen. Het kan moeilijk zijn om iedere dag de mond te verzorgen. Soms is mondverzorging ingewikkeld, of medicijnen kunnen de mondgezondheid slechter maken. Ook kunnen mensen met een verstandelijke beperking of dementie soms boos of bang worden tijdens de mondverzorging. Het doel van de richtlijn is om de mondgezondheid te verbeteren en te zorgen dat deze niet snel achteruitgaat.
De richtlijn is geschreven voor alle zorgverleners die betrokken zijn bij de mondverzorging bij zorgafhankelijke cliënten. Dit zijn primair verpleegkundigen, verzorgenden, helpenden en begeleiders. Daarnaast kan de richtlijn ook gebruikt worden door:
- naasten, zoals een ouder, een partner, andere familieleden en/of mantelzorgers;
- specialisten ouderengeneeskunde, artsen verstandelijk gehandicaptenzorg, physician assistants, verpleegkundig specialisten, praktijkondersteuners huisartsenzorg;
- fysiotherapeuten, ergotherapeuten, logopedisten en diëtisten;
- orthopedagogen en psychologen;
- tandartsen, mondhygiënisten, (preventie)assistenten en tandprothetici;
- overige zorgverleners.
Je gebruikt de richtlijn in de praktijk bij het opstellen van een mondverzorgingsplan voor een cliënt, bij het controleren van de mondgezondheid, bij het dagelijks uitvoeren van mondverzorging en bij het omgaan met cliënten die angstig of afwerend reageren.
Hulpmiddelen
Onder het tabblad 'hulpmiddelen' vind je praktische tools, die je in de praktijk direct kunt gebruiken als professional in de gehandicaptenzorg. Je vindt er de volgende hulpmiddelen:
- een samenvattingskaart;
- een praktijkkaart Omgaan met afwerend of probleemgedrag bij de dagelijkse mondverzorging;
- een poetskaart volledige gebitsprothese;
- een poetskaart overkappingsprothese;
- een protocol dagelijkse mondverzorging in de langdurige zorg;
- een poetsvolgorde voor tanden en kiezen met plaatjes;
- poetshoudingen.
Je hebt kennis nodig van mensen met een beperking.
Deze richtlijn is geautoriseerd door de volgende partijen:
- Beroepsvereniging van Professionals in Sociaal Werk;
- Centraal Overleg Bijzondere Tandheelkunde;
- Ergotherapie Nederland;
- Koninklijke Nederlandse Maatschappij tot Bevordering der Tandheelkunde;
- Nederlands Instituut van Psychologen;
- Nederlandse Vereniging Artsen Verstandelijk Gehandicapten;
- Nederlandse Vereniging van Diëtisten;
- Nederlandse Vereniging van Pedagogen en Onderwijskundigen;
- Nederlandse Vereniging voor Gerodontologie;
- Nederlandse Vereniging voor Logopedie en Foniatrie;
- Nederlandse Vereniging van Mondhygiënisten;
- Organisatie van Nederlandse Tandprothetici;
- Vereniging Mondzorg voor Bijzondere Zorggroepen;
- Vereniging van Specialisten Ouderengeneeskunde;
- Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland.
Deze partijen hebben geen bezwaar gemaakt tegen de autorisatie van deze richtlijn:
- Patiëntenfederatie Nederland;
- Alzheimer Nederland.