Zoeken naar somatische verklaringen voor probleemgedrag
Gepubliceerd op: 10-02-2022
Laatst bijgewerkt op: 07-05-2025
Somatische aandoeningen kunnen bij mensen met een verstandelijke beperking een belangrijke oorzaak zijn voor probleemgedrag zoals automutilatie en agressie. Probleemgedrag staat bijna nooit op zichzelf; het vindt altijd plaats in een bepaalde context. Het stappenplan en de top 70 somatische aandoeningen helpen je op weg om probleemgedrag te verklaren.
In het kort
Type tool
Website, Leidraad, Methode
Voor wie
Artsen, Orthopedagogen, Zorgverleners
Cliëntgroep
Mensen met een beperking, Ernstig meervoudige beperking, Ernstig verstandelijke beperking plus
Soort kennis
Onderzoek
Auteur
Ontwikkelaar
CCE
De tool is een website die je helpt om somatische verklaringen te vinden voor probleemgedrag. Dat is vaak lastig bij mensen met een beperking, omdat klachten soms niet worden geuit of gesignaleerd. De belangrijkste onderdelen van de site zijn het Model voor analyse van probleemgedrag en de top 70 somatische aandoeningen.
1. Model voor analyse van probleemgedrag
Om het gedrag van de cliënt te begrijpen heeft het CCE een model gemaakt voor de analyse van probleemgedrag. De verschillende onderdelen worden daar stap voor stap uitgewerkt.
2. Top 70 somatische aandoeningen
Vervolgens kun je inzoomen op een selectie van 70 van de meest voorkomende somatische aandoeningen, welke ten grondslag kunnen liggen aan probleemgedrag. Voor iedere aandoening is beschreven:
- Wat is de aandoening?
- Welke klachten geeft deze aandoening.
- Hoe vaak de aandoening voorkomt in de algemene bevolking en bij mensen met een verstandelijke beperking (in percentages weergegeven).
Als je als behandelteam op zoek bent naar verklaringen voor probleemgedrag bij mensen met een verstandelijke beperking. Bijvoorbeeld bij onderstaande casus:
Casus
Casus Imme zit niet lekker in haar vel. Ze is boos en bijt op haar hand. Om een lichamelijke oorzaak op te sporen of uit te sluiten kun je de top 70 lijst met mogelijke oorzaken bekijken. Hierin kun je gericht onderzoek doen. Zo heeft Imme last van brandend maagzuur. De behandeling start en Imme knapt er flink van op.
Je kunt de tool gebruiken bij verschillende vraagstukken of doelen. Gebruik de tool:
- om een multifactoriële analyse van het probleemgedrag te maken;
- om multidisciplinair/interdisciplinair het probleemgedrag te bespreken;
- als je uitleg wilt over de diverse factoren voor de multifactoriële analyse;
- als je op zoek bent naar meer informatie over probleemgedrag bij mensen met een verstandelijke beperking;
- om te zoeken op klachtniveau van de cliënt in de top 70 van somatische aandoeningen;
- om te zoeken op aandoeningen voor de top 70 van somatische aandoeningen;
- als je wilt weten wat de somatische aandoening is;
- als je wilt weten welke klachten de somatische aandoening geeft;
- als je wilt weten hoe vaak de somatische aandoening voor komt bij de algemene bevolking;
- als je wilt weten hoe vaak de somatische aandoening voor komt bij mensen met een verstandelijke beperking.
Informatie zoeken
Je kunt de informatie op 3 manieren zoeken op de website:
- op alfabet via de letterbalk;
- met een zoekwoord;
- op afbeelding.
De top 70 lijst is gebaseerd op de expertise van een geselecteerde groep artsen voor verstandelijk gehandicapten (artsen VG) gecombineerd met de kennis uit medisch-wetenschappelijke onderzoek onder mensen met een verstandelijke beperking. In een enquête werd aan 17 ervaren artsen VG gevraagd mee te werken aan een lijst met lichamelijke aandoeningen die probleemgedrag kunnen veroorzaken of in stand houden. Na het opstellen van een conceptlijst op basis van de ICD-10 systematiek, werd aan de artsen VG gevraagd welke aandoeningen zij misten en welke aandoeningen niet op de lijst hoorden te staan.
De selectiecriteria waren als volgt:
- De aandoening komt vaak voor (evidence-based of uit eigen ervaring) bij mensen met een verstandelijke beperking of wordt gemakkelijk over het hoofd gezien.
- De aandoening kan gepaard gaan met probleemgedrag (evidence-based of uit eigen ervaring) 'Uit eigen ervaring' geldt als een belangrijk selectie-onderdeel. Van veel lichamelijke problemen is nog niet wetenschappelijk onderzocht hoe vaak die voorkomen bij mensen met een verstandelijke beperking. Of wat de invloed op de kwaliteit van leven is. Terwijl de artsen VG de indruk hebben dat bepaalde aandoeningen of vaker voorkomen of invloed uitoefenen op het gedrag of beide.
Soort kennis
Onderzoek
