Deel deze pagina via:
De kunst van laten zijn: over een man die 3 kwartier huilde
Gepubliceerd op:
Jouktje van Vliet kreeg als geestelijk verzorger van Cello het verzoek om William eens te bezoeken. Hij zou erg verdrietig zijn omdat zijn vader een jaar geleden was overleden. Ze besloot zijn verdriet er te laten zijn, zonder het op te willen lossen. ‘Dit zorgde ervoor dat hij tot de kern van zijn gevoel kon komen.’
Jouktje bezocht hem op de woning. William vertelde over hoe hij altijd samen met zijn vader ging vissen en hoe groot fan waren van FC Den Bosch. Jouktje: ‘Vervolgens viel het stil en begon hij hartverscheurend te huilen. Dat deed hij 3 kwartier lang. Daarna keek hij op zijn horloge en vroeg ik of het tijd was. En hij antwoordde: “Ja, zo is het genoeg.” Hij sprong op en liep naar beneden.’
Uiteindelijk blijf ik degene die verantwoordelijk is voor het slagen van zo’n ontmoeting.
Jouktje van Vliet, geestelijk verzorger
Met volle aandacht
Het verdriet van William deed veel met Jouktje: ‘Ik had graag iets willen zeggen of een gebaar willen maken om het verdriet te verzachten. Maar ik heb geleerd om ook in zulke momenten aanwezig te blijven, zonder het verdriet meteen te willen oplossen.’
Vertrouwen geven
Jouktje had mensen eerder veel ruimte gegeven. Maar 3 kwartier zonder te praten was natuurlijk wel heel lang. Ze voelde zich soms onrustig. ‘Ik vroeg me af, gaat het nog wel goed? Uiteindelijk blijf ik degene die verantwoordelijk is voor het slagen van zo'n ontmoeting. Toch voelde ik ook aan dat hij het huilen heel hard nodig had. En het was niet dat ik hem in zijn sop gaar liet koken. Ik bleef erbij met heel mijn aandacht. Ik keek af en toe naar hem en dan knikten we naar elkaar. Als ik ongemak voelde, wist ik dat ik dat zelf vooral moest verdragen. En ik gaf hem de ruimte en het vertrouwen dat hij zelf wel zou aanvoelen wanneer het huilen kon worden afgerond.’
Fijne ontmoeting
Door de manier waarop het contact eindigde, leek het erop dat het William inderdaad goed was gegaan. Maar Joukte wilde dat nog controleren. ‘Ik heb niet aan zijn begeleider verteld wat er was gebeurd, vanwege mijn geheimhoudingsplicht. Wel heb ik gevraagd: “Wil je nagaan bij William hoe onze ontmoeting voor hem was?” Ik kreeg direct die dag een mailtje terug. “William vond het heel fijn dat je er was en wil dolgraag een nieuwe afspraak.”’
Daarna heeft Jouktje nog 4 keer een afspraak met William gehad. Iedere keer gebeurde hun ontmoeting bijna op dezelfde manier. ‘Soms komt hij lachend binnen. En vlak daarna wijst hij naar de foto van zijn vader, hebben we het heel even over het vissen, en dan volgt het verdriet. Wel merk ik dat het huilen nu wat minder lang duurt. Na het verdriet is hij meestal vrolijk en opgelucht.’
Machteloos voelen
De ervaring heeft veel impact gehad op het werk van Jouktje. ‘Het was niet makkelijk om erbij te blijven. Ik voelde me machteloos. Maar dat gevoel klopt ook, je kunt in rouw iemands verdriet niet oplossen. De neiging is meestal om iemand een zakdoek of tissue toe te stoppen, of om iets te doen of te zeggen om het zachter of kleiner te maken.’
Als je durft om in zo’n situatie op je handen te gaan zitten, levert het altijd iets op voor iemand.
Jouktje van Vliet
Tot de kern komen
Jouktje leerde tijdens haar opleiding tot begeleidingskunde waarom het zo belangrijk is om dit soort dingen te verdragen. Jouktje: ‘Als je durft om in zo’n situatie op je handen te gaan zitten, dan levert het altijd iets op voor iemand. Doordat je het verdriet kan laten zijn, kan er bij de ander iets gebeuren. Iets wat hem helpt in het proces. Je komt tot de kern van het probleem.’
Veel betekenis
Voor dat proces zijn eigenlijk geen woorden. Het is iets wat ervaren moet worden. Jouktje: ‘Maar als ik daar dan woorden aan moet geven, is het vooral dat het betekenis geeft. Voor hem omdat hij tot de kern van zijn gevoel kon komen. Voor mij omdat ik dankbaar en ontroerd ben voor het vertrouwen dat hij zo open heeft laten zien wat er bij hem leeft.’
Mensen met een beperking doen eigenlijk een beroep op ons: “Kan ik bij jou mezelf zijn?"
Jouktje van Vliet
Stil durven zijn
Wat Jouktje aan begeleiders wil meegeven is om op te letten op de neiging om een stilte op te vullen met woorden, of iets te willen doen. ‘De vraag is kun je de rust vinden om die stilte te laten vallen? En daarnaast is het belangrijk om te weten hoe je zelf omgaat met verdriet. Het verdriet van een ander, kan ook een confrontatie zijn met hoe je zelf met verdriet omgaat. Mensen met een beperking doen eigenlijk een beroep op ons: “Kan ik bij jou mezelf zijn?”’
Jezelf kennen
Het is daarom belangrijk om jezelf goed te kennen in dit werk. ‘Mensen met een beperking hebben namelijk een hele goede antenne in hoe het er bij ons vanbinnen uitziet. Wanneer zij voelen dat wij iets niet willen voelen, trekken ze zich terug, of houden ze zich in. Of hun gevoelens komen op een andere manier naar buiten.’
Neem de tijd
Jouktje: ‘Mijn advies is dan ook: ga af en toe bij een cliënt zitten en neem de tijd. Blijf er met je aandacht bij, ook als het moeilijk wordt. Als dit je lukt, vind je veel meer betekenis en diepgang in je werk. Mensen met een beperking zijn namelijk niet alleen mensen die zorg nodig hebben, zoals onze samenleving en politiek dit vaak ziet. Ze brengen ons ook heel veel. Eigenlijk zeggen zij, vaak zonder woorden: ”Wat fijn dat je er bent.” Daarmee halen ze ons, vanuit het hier en nu, uit onze drukke manier van doen.’
Over de campagne 'Het moment dat kennis werkt'
Dit artikel hebben we geschreven voor de campagne 'Het moment dat kennis werkt'. Deze campagne laat zien hoe kennis het verschil maakt in het dagelijks werk in de gehandicaptenzorg. Door herkenbare situaties zichtbaar te maken, helpen we professionals om kennis eerder te herkennen, te begrijpen en toe te passen.