Help! De kwaliteitsmedewerker komt langs…

Komt ze controleren of komt ze luisteren?

Je kent het gevoel vast wel. Zodra de kwaliteitsmedewerker binnenstapt, of alleen maar belt voor een afspraak, stijgt de spanning. Je krijgt het gevoel dat iemand heel streng controleert of alles wel volgens het boekje gaat. En dat irriteert je. Want je doet je werk met je zorghart. Als een papieren werkelijkheid dan de enige waarheid lijkt te zijn, voelt het alsof de échte, warme zorg er niet meer toe doet. Alsof een vinkje op een lijst belangrijker is dan de liefde en aandacht die jij elke dag aan de bewoners en deelnemers geeft.

Ik hoop altijd dat collega's op de woningen en dagbestedingsgroepen dat niet denken als ik, of een van mijn collega's, langskom. Maar eerlijk? Ik heb zelf jarenlang op de groep gewerkt. En daarom weet ik ook dat dit gevoel soms leeft. Juist dat zet me aan het denken: hoe slaan we als kwaliteitsmedewerkers de brug naar de praktijk en hoe zorgen we voor meer begrip voor elkaars rol?

Van de groep naar kantoor

Mijn naam is Bauwina van der Kloet. Sinds 1995 werk ik in de gehandicaptenzorg. Ik ben ooit begonnen als stagiaire. Daarna heb ik op verschillende groepen gewerkt en verschillende functies gehad. Sinds 2011 werk ik bij Elver. Dat is een organisatie in de gehandicaptenzorg in Gelderland.

Sinds een klein half jaar heb ik een nieuwe baan: ik ben stafmedewerker kwaliteit. Toen ik deze overstap maakte, zeiden veel collega's in de zorg grappend, maar met een serieuze ondertoon: 'Nou Bauwina, kom je dan straks bij ons controleren?'

Dat was het moment dat ik dacht: maar zo wil ik dus écht niet worden. Ik merkte meteen hoe lastig het is om vanuit kantoor te laten zien wat het nut is van mijn werk. Als kwaliteitsmedewerker wil ik geen controleur zijn die vertelt wat er fout gaat. Ik wil naast de mensen in het primaire proces staan. Mijn doel is niet het vinkje, maar samen kijken hoe we het werk op de groep juist makkelijker en veiliger kunnen maken.

Moeten en zorgen

Natuurlijk hebben we in de gehandicaptenzorg te maken met wetten, regels en systemen. Die regels zijn er niet om de dagelijkse zorg te pesten. Ze zijn er juist voor de veiligheid en de bescherming van onze bewoners én van de medewerkers. Soms moeten dingen simpelweg.

En ik snap het heel goed: voor een begeleider op de groep voelt een nieuwe regel of een nieuw protocol vaak als te veel. Het komt er weer bij. Terwijl de werkdruk al hoog is en je jouw tijd veel liever aan de bewoners besteedt. Het dagelijkse werk vraagt al zo ontzettend veel van je. Het zou zo mooi zijn als we elkaar beter gaan begrijpen. Maar hoe doen we dat?

Ruimte voor het verhaal achter de regel

Begrip voor elkaar krijg je door open te staan voor de ander. En door te kijken door de ogen van de ander. Het betekent ook dat we met elkaar in gesprek blijven over waarom we de dingen doen. Neem bijvoorbeeld methodisch werken. 

In het zorgplan staan duidelijke doelen waaraan je samen met de bewoner werkt. Maar wat als een bewoner een keer heel slecht heeft geslapen en een zware ochtend heeft? Dan pas jij als begeleider de planning van die dag natuurlijk aan en kies je voor rust. Dat is logisch, want het zorgplan is een hulpmiddel om de beste zorg te bieden, het is geen streng wetboek. 

Toch is het methodisch werken, en dus ook het rapporteren, wel belangrijk. Niet om de mensen op kantoor blij te maken met vinkjes, maar om met elkaar te kunnen zien of we nog op de goede weg zijn voor de bewoner. De grote uitdaging is om samen te kijken hoe we de dingen die we af hebben gesproken met elkaar doen, zodat het voor de groep ook echt logisch en helpend voelt.

Respect voor elkaars werk

En uiteindelijk begint het ermee dat we respect hebben voor elkaars werk. De zorgbegeleider is de expert op de groep. Die weet als geen ander wat een bewoner of deelnemer nodig heeft. De kwaliteitsmedewerker is de expert op het gebied van de afspraken, de regels en de wetgeving. We zijn gelijkwaardig en we hebben elkaar nodig.

De hele zorgsector zoekt naar een goede balans tussen regels en ruimte voor de praktijk. Maar die verandering begint niet met een nieuw beleidsstuk op kantoor. Die verandering begint als we echt luisteren naar elkaar. Door eerlijk te vertellen waar we in de praktijk tegenaan lopen, groeien we naar elkaar toe. Laten we als kwaliteitsmedewerkers en zorgprofessionals vaker bij elkaar in de keuken kijken.

Aha-moment!

Laatst werd er vanuit Elver een cliënttevredenheidsonderzoek gedaan, en ik sprak daarover een begeleidster: Ze zuchtte. 'Dat invullen kost me zoveel kostbare tijd. Tijd die ik veel liever besteed aan gezellige en goede zorg op de groep.' 'Het voelt als bezigheidstherapie voor kantoor.'

We dronken samen een kop koffie en ik nam haar mee terug naar het doel. 'Ik begrijp je frustratie', zei ik. 'Maar weet je nog dat we vorig jaar door dit onderzoek ontdekten dat een aantal bewoners zich vaak eenzaam voelde in het weekend? Juist omdat we die vragen toen heel bewust stelden, kwam dat op tafel. Daardoor hebben we toen de weekendplanning kunnen veranderen.'

Het kwartje viel meteen bij haar. 'Oh ja,' zei ze, 'dat was ik alweer bijna vergeten. Dus we doen het eigenlijk om de cliënten een extra kans te geven om hun hart te luchten.' Kijk, en dat is precies de brug die we moeten slaan. Het is geen verplicht nummertje voor kantoor, het is een hulpmiddel voor de cliënt.

Samen de drempel over

Mijn grootste wens voor de (gehandicapten)zorg is dat 'kantoor' en 'de groepen' elkaar niet langer zien als 2 verschillende werelden. Als we écht naar elkaar luisteren, bouwen we een stevige brug. En al wandelend op die brug ontmoeten we elkaar. Want we willen uiteindelijk allemaal hetzelfde: veilige zorg die tegelijkertijd warm en menselijk is. Juist door die brug te slaan, staan we samen veel sterker. Ieder met zijn eigen kennis.

Dus, stap er binnenkort weer een kwaliteitsmedewerker bij jou op de locatie over de drempel? Haal dan gerust opgelucht adem. Ze bijten niet. Ze lusten wel graag een kop koffie (of thee).

Heb je vragen voor Bauwina? Neem contact op via de Linkedin-pagina van Bauwina.