Zo wordt hygiënisch werken het nieuwe normaal

‘Cliënten in woongroepen zijn kwetsbaar voor virussen en bacteriën. Begeleiders helpen meerdere cliënten; een virus is zo overgedragen. Zeker op groepen met wat oudere bewoners is hygiëne ontzettend belangrijk’, legt Twilight haar motivatie uit. 

Hygiëne in de zorg

Twilight vervolgt: ‘Voor mij was de aanleiding dat ik telkens zie dat als er geen noodzaak is, het belang van schoon werken, ook in de zorg, verdwijnt. Ik zou zo graag willen dat alle teams van De Parabool zélf inzien dat hygiënisch werken altijd belangrijk is en daadwerkelijk verschil maakt. Het gaat om intrinsieke motivatie: het team op een leuke en laagdrempelige manier zelfbewust maken in plaats van regeltjes opleggen.’ 

Persoonlijke hygiëne 

‘Mijn doel was het team te stimuleren de persoonlijke hygiëne te verbeteren, maar op een leuke manier. Daarom bracht ik bij mijn collega's het idee ter sprake om samen de leeromgeving Hygiënisch werken in de gehandicaptenzorg te doorlopen. Gelukkig leeft bij ons het belang van infectiepreventie genoeg om iedereen vrij makkelijk enthousiast aan boord te krijgen’, aldus Twilight.  

Rustig introduceren

Twilight besloot om de leeromgeving eerst bij één team te introduceren. ‘Ik heb zelf acht jaar op de werkvloer gestaan, dus ik weet hoe er gereageerd wordt op nieuwe initiatieven, zeker als die extra tijd kosten. Daarom besloot ik aan te sluiten bij een al geplande teamvergadering en het onderwerp en de aanpak daar bespreekbaar te maken. 

De reacties vanuit het team waren wisselend. ‘Sommige collega’s vonden het heel relevant en wilden graag starten; anderen zagen het nut van extra handhygiëne niet zo in. Dit is ook logisch; bij verpleegkunde is hygiënisch werken een vast onderdeel van de opleiding en bij de opleiding tot begeleider speelt dat een minder grote rol.’ 

Maak hygiënisch werken leuk

Maar met de opdracht Over de Streep kreeg Twilight ook de minder gemotiveerde collega’s al snel… over de streep. ‘Het was een heel beeldende opdracht. Eén van de stellingen was: wel of geen sieraden om tijdens het werk. De collega’s moesten letterlijk een kant van de streep kiezen: eens of oneens. Daardoor werd de verdeling direct zichtbaar. Er was onderling veel respect en er werden vragen aan elkaar gesteld. Het gesprek over hygiënisch werken kwam echt op gang’, blikt Twilight terug. 

Leren je handen te wassen

Een andere waardevolle opdracht die Twilight samen met het team deed was: Het onzichtbare zichtbaar maken. ‘We hebben geoefend met zichtbare (gele) zeep om het handenwassen te trainen. Door de opvallende kleur van de zeep konden we direct zien of de handen goed waren gewassen. Het was echt een eyeopener: op deze manier werd zichtbaar dat je ongemerkt toch regelmatig plekken overslaat. Zo ontdekte ik zelf dat er nog gele zeep rondom mijn polsen en tussen mijn vingers zat. Dat zorgde voor bewustwording én een goed gesprek met elkaar over handhygiëne.’ 

Ook deed het team de actieve opdracht Wauw en Auw. ‘Deze opdracht zorgde voor mooie teamreflectie. Als begeleider in de gehandicaptenzorg zie je dagelijks voorbeelden van situaties waarin hygiënisch wordt gewerkt (Wauw), maar ook momenten waarop het beter kan (Auw). Iedereen schreef eerst individueel op wat al goed gaat binnen het team en wat verbeterd kon worden. Vervolgens kozen we samen de top 3 ‘Auws’ en hebben we deze omgezet naar concrete ‘Wauws’: wat spreken we met elkaar af en hoe gaan we dat anders doen?’  

‘Deze werkvorm gaf het team inzicht in de sterke punten én verbeterpunten rondom schoon werken. Het gesprek was open, zonder dat het voelde als elkaar aanspreken op fouten en leverde concrete teamafspraken op.’ 

Concrete afspraken

Een aantal voorbeelden van die afspraken is: 

• Geen hand- en polssieraden meer tijdens het werk 
• Op alle slaapkamers én in alle gemeenschappelijke ruimtes hangen nu desinfectiepompjes 
• Na het avondeten wordt altijd de vaatwasser aangezet op een lang programma 
• Aan het einde van een dienst gaan de theedoeken en vaatdoekjes in de was op 60 graden 

Nieuwe normaal

‘Het mooie is dat deze manier van werken al heel snel het “nieuwe normaal” is geworden. Er was bijvoorbeeld een collega die echt haar trouwring niet af wilde doen. Hij zat ook strak, dus dat was praktisch lastig. Op dat moment hebben we dat even gelaten en er geen “ding” van gemaakt. Doordat op een gegeven moment niemand nog sieraden droeg, is dat het nieuwe normaal geworden en ging ook deze laatste collega mee’, vertelt Twilight. 

De coördinerend kwaliteitsverpleegkundige benadrukt dat het belangrijk blijft om per team naar de context en werkomgeving te kijken. ‘Pas nieuwe regels aan op de situatie en kijk wat haalbaar is. Blijf niet vasthouden aan protocollen die niet van toepassing zijn, maar lever maatwerk.’ 

De Parabool bestaat uit 15 woonlocaties en als het aan Twilight ligt, gaan alle teams met de leeromgeving aan de slag. ‘Ik ga het in elk geval bij alle teams introduceren, want ik heb gezien dat het echt blijvende verandering met zich meebrengt. De opgedane kennis zorgt voor gezondere motivatie vanuit de teamleden zelf, en dáár begint duurzame verandering.’ 

Doe ook mee met de leeromgeving Hygiënisch werken 

Nieuwsgierig geworden? Dit kun je verwachten van de leeromgeving: 

• meerdere modules die jullie op jullie eigen momenten kunnen volgen; 
• praktische opdrachten die aansluiten op het dagelijks werk;
• ontwikkeld met hulp van zorgmedewerkers en een deskundige infectiepreventie; 
• je komt met elkaar in gesprek aan de hand van leuke en soms confronterende opdrachten. 

Ook enthousiast geworden om aan de slag te gaan met je team? Hier vind je alle informatie: Hygiënisch werken in de gehandicaptenzorg