Inclusie vraagt om ontmoeting
Gepubliceerd op:
Wanneer we nadenken over de toekomst van de gehandicaptenzorg, zijn thema’s als inclusie, gemeenschapsvorming en participatie het belangrijkste. Terecht, want iedereen verdient een plek waar hij of zij erbij hoort, van betekenis is en volwaardig kan deelnemen aan de samenleving. In deze blog vertelt ambassadeur Cato Habets hoe de samenleving kan bijdragen aan de zorg en ondersteuning voor mensen met een beperking.
Onlangs verdiepte ik mij in het Camphill-concept. Wat mij daarin aanspreekt, is de nadruk op samenleven, wederkerigheid en het besef dat ieder mens iets waardevols bijdraagt. Tegelijkertijd roept het bij mij een vraag op. Als we speciale gemeenschappen creëren voor mensen met een beperking, bestaat dan niet het risico dat we juist nieuwe grenzen trekken? Zou het uiteindelijke doel niet moeten zijn dat mensen met een beperking vanzelfsprekend onderdeel zijn van de samenleving, net als ieder ander?
Die gedachte geldt ook voor andere initiatieven die inclusie willen bevorderen. Ze dragen bij aan bewustwording, maar echte inclusie ontstaat vooral wanneer mensen elkaar in het dagelijks leven ontmoeten. Op school, bij de sportvereniging, in de buurt of op het werk. Juist daar ontstaat wederzijds begrip en verbondenheid.
De zorg kan het niet alleen
Ook het idee van samenwonen van professionals samen met mensen met een beperking roept vragen op. En het is de vraag hoe haalbaar dit soort grote projecten zijn in een tijd van structurele personeelstekorten en een toenemende behoefte aan een gezonde balans tussen werk en privé.
De zorg van de toekomst vraagt bovendien niet alleen om meer professionals, technologie of innovatieve woonvormen. Juist door de aanhoudende personeelstekorten zullen we anders moeten kijken naar zorg en ondersteuning. Niet alles kan door professionals worden opgelost. Daarom wordt het steeds belangrijker dat buurten, verenigingen, scholen en andere maatschappelijke organisaties meehelpen aan een samenleving waarin mensen naar elkaar omzien.
De kracht van de samenleving
Persoonlijk zie ik veel potentie in het versterken van de rol van de buurt en de lokale gemeenschap. Laatst hoorde ik twee jongens van ongeveer zestien jaar vertellen dat zij regelmatig spelletjes doen met ouderen in hun omgeving. Een klein initiatief, maar het laat zien hoe mensen iets voor elkaar kunnen betekenen en hoe sociale betrokkenheid kan bijdragen aan kwaliteit van leven.
Misschien vraagt de zorg van de toekomst daarom vooral om sterkere verbindingen tussen mensen. Om een samenleving waarin mensen naar elkaar omkijken en waar ondersteuning niet uitsluitend van professionele zorgverleners hoeft te komen.
Samenleven als antwoord
Als we werkelijk toekomstbestendige zorg willen realiseren, ligt de grootste uitdaging misschien niet binnen de zorg zelf. Maar in het bouwen aan een samenleving waarin iedereen mee kan doen. Niet in aparte gemeenschappen, maar als vanzelfsprekend onderdeel van dezelfde samenleving. Dat is niet alleen inclusie. Dat is samenleven.