Lentekriebels: durf te vragen
Gepubliceerd op: 13-04-2026
Een tijd geleden had ik het met iemand over intimiteit en seksuele behoeften binnen de gehandicaptenzorg. Ik kreeg een vragende blik en een opgetrokken wenkbrauw. Hoezo breng je dit thema ter sprake? Precies dáárom dus. Want stel je voor dat je vijftig jaar oud bent en je hele leven vooral functioneel bent aangeraakt, dan doet dat iets met je als mens. Aanrakingen die professioneel en liefdevol zijn, maar nooit echt bedoeld als affectie. Nooit bedoeld als: ik zie jou, jij mag er zijn.
Het taboe in de zorgpraktijk
Wanneer ik in een overleg de vraag stel of we weten hoe iemand staat tegenover intimiteit of seksualiteit, krijg ik nog te vaak de reactie: 'Die behoefte is er niet' of 'Het niveau is te laag.' Daar schuilt een groot misverstand in. Want vaak is de behoefte er wel, maar wordt die niet herkend, niet uitgevraagd of niet serieus genomen.
Er is een wereld van verschil tussen functionele aanraking en een liefdevolle aanraking. Mensen worden gewassen, geholpen, gekleed, ondersteund maar dat zegt niets over hun behoefte aan nabijheid. Soms wordt de vraag niet eens gesteld, omdat ervan uit wordt gegaan dat het niet van toepassing is. Maar dat is een aanname die grote gevolgen kan hebben.
Wat als de behoefte er wél is?
Wat als iemand juist enorm verlangt naar een knuffel, een hand op de schouder, een moment van warmte of intimiteit? Wat als iemand wil ontdekken, voelen, geliefd zijn? Durven wij als naaste of zorgprofessional dan te zeggen: 'Nee, dat kun jij niet aan'? Of kiezen we ervoor om te kijken naar wat iemand nodig heeft om kwaliteit van leven te ervaren? Het gaat niet om handelingen, het gaat om menselijkheid. Om nabijheid en om waardigheid.
Beweging
Steeds vaker hoor ik dat dit onderwerp wél actief besproken wordt met mensen die zorg of ondersteuning krijgen. Dat teams samenwerken met organisaties of gespecialiseerde instanties die hierin kunnen begeleiden. En de ervaringen van cliënten? Die zijn vaak verrassend positief. Het levert erkenning op, rust, zelfredzaamheid en soms zelfs een nieuw gevoel van eigenwaarde.
Lentekriebels-maand
Dit jaargetijde is het tijd voor de lentekriebels. Ook op het Kennisplein Gehandicaptensector staan liefde en intimiteit deze maand in de aandacht. Voor sommigen een thema waar ze zuchtend op reageren: 'Moeten we het hier nu weer over hebben?' Ja. Zolang we intimiteit, seksualiteit en affectie niet standaard meenemen in gesprekken met mensen die afhankelijk zijn van zorg, is het nog niet genoeg. Deze onderwerpen gaan niet alleen over seksualiteit. Ze gaan over verbinding, menselijkheid en gezondheid.
Tot slot
Laten we dichter bij mensen komen door het gesprek aan te gaan over intimiteit en affectie, ook bij mensen die afhankelijk zijn van ons. Laten we vragen wat zij nodig hebben. Laten we niet invullen, maar luisteren. Want huidhonger bestaat en affectie is een basisbehoefte.