Triade Vitree kiest voor warm in plaats van kaal

Binnen Triade Vitree verblijven op dit moment drie cliënten in kale ruimtes met matrassen op de vloer, of zelfs helemaal geen matras omdat deze steeds stuk gaat. ‘Je gunt niemand zo’n situatie’, zegt persoonlijk begeleider Jennifer Foppen. ‘We dachten dat we probleemgedrag konden stoppen door een kamer in te richten met sterke en stevige materialen en de ruimte verder kaal te laten, zodat de cliënt niets kapot kan maken. Maar zo’n inrichting verandert niet het gedrag. We moesten anders gaan kijken en bedenken hoe we de leefomgeving zo kunnen gaan aanpassen dat er ruimte ontstaat voor ontspanning en verandering.’ 

Waardevolle ideeën 

Jennifer ging in het kader van het lerend netwerk Fysieke Leefomgeving mee op werkbezoek naar organisaties die ook met kamertransformaties bezig zijn. Omgekeerd kwamen organisaties voor een bezoek naar Triade Vitree. ‘Tijdens dat bezoek schreven zij hun eerste indrukken op van onze kamers. Dat leverde waardevolle ideeën op. Daarop is besloten dat we drie kamers zouden aanpakken. De nood van de situatie in die kamers was voor iedereen wel duidelijk.’ 

De startfase was zoeken. Wie heb je nodig voor een kamertransformatie en waar begin je? ‘Er is een kernteam opgezet met een teamcoördinator, gedragsdeskundige en zorgmanager’, vertelt Jennifer. ‘Ik sloot aan als persoonlijk begeleider van de jongen die als eerste een andere kamer zou krijgen. Mijn rol is vooral vertegenwoordiger van de werkvloer: ik ken de cliënten en breng die kennis in.’  

Herstellen en opladen 

Na dossieranalyse en gesprekken met de familie en begeleiders van de jongen was er een eerste overleg met ontwerper Anna Hoving van Human Nature Design. Anna werd uitgenodigd om een van de kamers te bekijken die Triade Vitree wilde veranderen. ‘Dat eerste bezoek aan de drie kamers maakte veel indruk op mij’, vertelt Anna. ‘Ook een gezond persoon zou zich er onprettig voelen. Zo’n kale kamer is niet goed voor je welzijn, je wilt er zo snel mogelijk weer weg. Terwijl je juist kamers wilt, waar cliënten kunnen herstellen en opladen.’  

Overkoepelend en persoonlijk  

In de ontwerpen van Anna staat het functioneren van mensen centraal. ‘Door een ruimte goed in te richten kun je mensen op een natuurlijke manier beïnvloeden en hun gedrag een beetje sturen. Daarbij werk ik onder meer vanuit overkoepelende waarden die voortkomen uit biophilic design. Het gaat dan om daglicht, een fijne akoestiek, zicht op groen en een aangename geur. In een ruimte met deze waarden daalt je hartslag. Op die manier kun je mensen helpen te ontspannen.’  

Ook persoonlijke wensen zijn belangrijk bij de inrichting van een ruimte. ‘Hierbij gaat het om human centered design’, zegt Anna. ‘Dat wil zeggen: uitgaan van de behoeften van de persoon die de ruimte gebruikt. In de conceptfase heb ik gesprekken gevoerd met de familie en begeleiders van de jongen. Zo kwam ik te weten wat zijn achtergrond is, wat hij leuk vindt en hoe hij reageert op veranderingen. Soms leiden kleine inzichten tot praktische oplossingen. Als iemand bijvoorbeeld steeds beweegt, kan een schommelstoel helpen.’ 

Keuze met impact 

Na het onderzoekstraject begon Anna met het ontwerp. ‘Ik legde Triade Vitree een belangrijke keuze voor. Optie A: vertrouwen dat het gedrag van de cliënt zal veranderen of optie B: uitgaan van het huidige gedrag, waardoor er bijvoorbeeld geen gordijnen zouden komen, omdat die waarschijnlijk niet blijven hangen. Gelukkig heeft dit team genoeg vertrouwen in de aanpak om te kiezen voor optie A. Inmiddels heb ik een eerste ontwerp gepresenteerd, gericht op meer huiselijkheid en een inrichting die alle zintuigen aanspreekt. De jongen heeft een voorliefde voor dingen met een oud karakter. Met die wetenschap geven we hem in zijn nieuwe leefomgeving de uitstraling die bij hem past.’ Wanneer de kamertransformatie precies zal gaan plaatsvinden, is nog onduidelijk.   

Minder verveling, meer geborgenheid 

‘Wat het project nu al heeft opgeleverd is dat we ons bewuster zijn van hoe erg de situatie in de drie kamers eigenlijk was’, zegt Jennifer. ‘Wat eerst normaal leek, blijkt onacceptabel. We letten nu niet meer op wat kapot kan, maar op het totaalbeeld dat gedrag kan veranderen. Door de kamertransformaties zullen cliënten zich minder vervelen en meer geborgenheid voelen. Voor de familie betekent de erkenning van hun gevoel en zicht op een betere kwaliteit van leven voor hun naaste. En dat helpt de begeleiders weer om prettiger te werken.’ 

Blijvende positieve effecten  

De keuze van Triade Vitree voor kamertransformaties is een dappere keuze, vindt Anna. ‘De transformatie is een investering. We ontwerpen de kamers met het oog op gedragsverandering, maar het is niet zeker dat het gebeurt. Wel zien we bij andere transformatiekamers dat het blijvende positieve effecten kan hebben, met als gevolg dat cliënten niet twee, maar één begeleider hebben, minder medicatie slikken en dat personeel prettiger kan werken. En dit is bovenop de verbeterde kwaliteit van leven van de cliënten.’ 

De voorbeelden van positieve resultaten in andere organisaties hebben Triade Vitree de energie gegeven om door te zetten. ‘Ik denk dat we heel trots kunnen zijn dat we niet accepteren dat mensen in een kale, kille kamer leven’, aldus Jennifer. ‘In het begin verliep het proces langzaam, maar we hebben het project met elkaar laten ontstaan en nu staat het sterk.’ 

Benieuwd hoe Triade Vitree en Ipse de Bruggen aan de slag gingen? Bekijk de video:

Lees meer

• Ook met de Fysieke Leefomgeving aan de slag? Bekijk de aanpak van Ipse de Bruggen en ga met de kennisproducten aan de slag.
• Direct aan de slag met het stappenplan.
• Op zoek naar inspirerende vormen van wonen? Bekijk het dossier wonen!