Home Nieuws Nieuws 2019 augustus Terugblik - Gezond leven centraal op Karavaanbijeenkomst

Terugblik - Gezond leven centraal op Karavaanbijeenkomst // 23/08/2019

Gezond leven, daarbij horen gezonde voeding en beweging. Niet zo gek dus dat de deelnemers aan de Karavaanbijeenkomst over gezond leven direct aan het bewegen werden gezet. Daarna kregen zij een update over onderzoeksproject ‘De Krachten Gebundeld’ naar een gezonde leefomgeving voor mensen met een verstandelijke beperking.

Het Gewoon Bijzonder-netwerk De Krachten Gebundeld organiseerde op 24 juni 2019 in het Dominicanenklooster te Zwolle een Karavaanbijeenkomst in het teken van gezond leven. Negentig deelnemers van zo'n 35 organisaties volgden workshops en deelden hun ideeën over een gezonde leefomgeving. Dagvoorzitter was Hilair Balsters van Kennisplein Gehandicaptensector.

Gezond bewegen bij 35 graden

Buiten was het een tropische dag, maar in het Dominicanenklooster was het heerlijk koel. Dat maakte dat iedereen enthousiast meedeed tijdens de sportieve workout van Richard Broers en Zoya Vermesi van zorgorganisatie De Zijlen.

https://www.youtube.com/watch?v=UvUAqGon2IU

Omgevingsscan en leertraject

Aly Waninge (Hanzehogeschool Groningen) en Jenneken Naaldenberg (Radboud UMC) namen de aanwezigen via een tijdpad mee van de start van het netwerk in 2017 naar nu. Zij lieten de ambities zien:

  • het zichtbaar en beschikbaar maken van een leertraject en omgevingsscan;
  • samenwerking met Kennisplein Gehandicaptensector​;
  • ​verspreidings- en implementatie-impuls ZonMw: doorontwikkelen van de omgevingsscan en het leertraject tot een interventie en deze opnemen in de interventiedatabase Gezond Leven.

Voortgang onderzoek

Onderzoekers Kristel Vlot-Van Anrooij, Annelies Overwijk, Anneke van der Cruijssen en Henk Jansen vertelden hoe zij kennis verzamelden en analyseerden. Met deze gegevens ontwikkelden zij de hierboven genoemde producten: de omgevingsscan en het leertraject. 4 zorgorganisaties gebruiken deze producten nu al in de praktijk. Na evaluatie scherpen de onderzoekers de producten verder aan. Als het project eindigt in 2021 komen beide producten voor iedereen beschikbaar op het Kennisplein Gehandicaptensector.

Anneke en Henk doen inclusief onderzoek met als doel de stem van mensen met een beperking naar voren te laten komen en het onderzoek passend te maken. Zo ontwikkelden ze een onderzoeksklok die laat zien bij welke stap van het onderzoek ze zijn. Henk vatte de taken van de co-onderzoekers in één zin samen: ‘We maken plannen voor het onderzoek, verzamelen informatie, analyseren, maken blogs en vlogs en geven presentaties.’

Anneke: ‘In het begin was het even zoeken hoe we konden samenwerken. Nodig zijn tijd, aandacht, geld, en respect.’

Anneke en Henk zijn vooral trots op de goede opbrengst van de samenwerking en op wat ze ervan leren. ‘Het is leuk om te doen en het levert veel op.’

Mensen, plekken en voorwaarden

Kristel, Annelies en Henk hebben in het onderzoek gezocht naar onderdelen van een gezonde leefomgeving voor mensen met een verstandelijke beperking. Samen met zorgverleners en mensen die veel weten over de leefomgeving benoemden ze 13 thema’s en verdeelden die in Mensen, Plekken en Voorwaarden.

Anneke en Henk hielpen om duidelijke uitleg en icoontjes te vinden voor het verbeelden van de thema’s. Die icoontjes gebruikten de onderzoekers in gesprekken met mensen met een verstandelijke beperking over wat er in hun leefomgeving helpt bij gezond leven. Bekijk de thema’s in deze vlog of lees erover in de samenvatting in eenvoudige taal.

Wat heb je nodig, waar droom je van?

Een van de twee resultaten van het onderzoek is een omgevingsscan. Dit is een vragenlijst die gaat over hoe mensen, plekken en randvoorwaarden gezond leven ondersteunen. Cliënten (vertegenwoordigers), begeleiders en teamleiders van vier locaties vulden deze scan in. Ze gaven aan:

  1. wat er aanwezig is,
  2. hoe tevreden ze zijn,
  3. welke wensen en dromen ze hebben.

Met deze informatie maakten de onderzoekers onder andere een infographic die een mooi overzicht geeft van hulpbronnen die gezond leven kunnen ondersteunen. Ook zie je wat er voor wensen zijn om van een locatie een nog gezondere omgeving te maken.

Patatje bij warm weer

Begeleiders zelf noemen het thema ‘de omgeving en hulpmiddelen’ het meest. Zij geven aan dat zij een ondersteunende omgeving nodig hebben. Tijd is wel een factor, want hoe vindt beweging en voeding ook een plekje tussen alles wat er al moet gebeuren? En wat doe je bij warm weer, als mensen geen zin hebben om te koken, gemakkelijk willen eten en van hun eigen geld een patatje halen? Wat doe je met visite die ‘iets lekkers’ meeneemt? De begeleiders noemen ook de professionele identiteit: welke normen en waarden spelen mee, van jezelf en van collega’s? Wat wil de cliënt?

Cliënten motiveren voor een gezonde leefstijl

Vanuit de dagelijkse praktijk kwam de vraag hoe je mensen motiveert. Dat kan bijvoorbeeld door het geven van feedback. Of door duidelijk uit te leggen: ‘je mag nu je arm even omhoog doen’. Het belonen van de uitvoering helpt ook (denk bijvoorbeeld aan de keuze voor een appel in plaats van chips). Aanmoedigen en stimuleren en dan weer afbouwen gebruiken begeleiders in de praktijk niet als techniek voor mensen met een verstandelijke beperking. Zij hebben wat meer blijvende stimulans nodig.

E-learning

De tweede opbrengst van de onderzoeken is een leertraject. Dit bestaat uit een e-learning en cursusbijeenkomsten over thema’s die begeleiders belangrijk vinden. Het is ontwikkeld met input vanuit de praktijk van begeleiders, mensen met een verstandelijke beperking en vertegenwoordigers, bewegingsagogen, fysiotherapeuten, logopedisten, diëtisten, gedragswetenschappers en onderwijsontwikkelaars.

Kennis en ervaringen delen in 2 workshoprondes

Na het plenaire gedeelte volgden de deelnemers diverse workshops. Zoals over gezond lunchen, door Melanie de Groot-De Jonker en Janine Wolting. Wat neem jij mee naar je werk, dagbesteding, school of onderweg?
Uit de workshop: Vaak is heel gezond eten na een tijdje niet meer zo leuk waardoor je het niet goed volhoudt. Met kleine stapjes maak je het wel haalbaar. Bijvoorbeeld door je ervan bewust te zijn dat je een keuze hebt: kies ik nu voor iets lekkers of kies ik iets dat gezond voor mij is? Bij voeding gaat het om de juiste variatie, niet om één voedingsmiddel dat voor gezondheid zorgt. Hoe doen we dat? Bekijk de presentatie voor het antwoord op deze vraag.

Andere workshops

Deelnemers konden kiezen uit diverse andere workshops:

Het leertraject in de praktijk, leer met de e-learning over het ondersteunen van een gezond leven van mensen met een beperking. Door Annelies Overwijk.
Een deelnemer: ‘Een eye-opener is het in kleine stapjes doen, elk stapje is er één. Niet direct te groot willen beginnen.’

Wat zijn onderdelen van een gezonde leefomgeving?
In gesprek over wat cliënten helpt bij voldoende bewegen en gezonde voeding. Door Kristel Vlot-Van Anrooij, Anneke van der Cruijssen en Henk Jansen.

Hoe stimuleert Siza's Koonings Jaght zijn medewerkers om meer te gaan bewegen met cliënten in het dagelijks leven? Door Nenette Bosveld en Marco Otten.
Nenette en Marco: ‘Het gaat om simpele activiteiten die je op de laptop kunt opzoeken. Maar om het echt te doen is lastig voor begeleiders. We hebben gekeken hoe we dat kunnen stimuleren.’
De workshopleiders geven handige tips:

  1. Medewerkers kunnen voor en na het werk gratis fitnessen. Iedereen heeft een app en een eigen programma. De medewerkers doen ook oefeningen met cliënten. Goed voorbeeld doet goed volgen.
  2. Voor een bootcamp of yoga heb je geen speciale fitnessruimte nodig.
  3. Onderzoek toont nut en noodzaak aan van meer bewegen en gezonde voeding voor mensen met een verstandelijke beperking. Dan wordt het ook gemakkelijker om het gerealiseerd te krijgen.

Leertraject in de praktijk: hoe begeleiders samen leerden tijdens het teamtraject van de Krachten gebundeld. Door Joke van der Kooi. Hoe motiveer en stimuleer je mensen met een verstandelijke beperking met gedragsveranderingstechnieken? Hoe word je je bewust van overtuigingen die een rol spelen? Aan de hand van een casus gingen deelnemers met dit thema aan de slag.
Een reactie van een deelnemer: ‘De uitwisseling is fijn. Horen van anderen hoe zij het doen en aanpakken. De indeling in thema’s is handig. Ik ben benieuwd hoe het eindproduct eruit komt te zien.

Hoe gingen begeleiders van 4 locaties aan de slag nadat zij het leertraject hadden gevolgd om cliënten beter te helpen bij bewegen en gezonde voeding? Door Annelies Overwijk en Marco Otten. Marco vertelt: ‘We gebruikten de omgevingsscan en de e-learning en organiseerden 3 cursusbijeenkomsten. Daarin kwamen aan bod:

  • eigen overtuigingen en eigen regie, bijvoorbeeld wat wordt gekocht van eigen geld en hoe ga je daarmee om?
  • gedragsveranderingstechnieken: hoe stimuleer je gezonder leven, via feedback geven of belonen?

Begeleiders zijn zich niet altijd bewust van wat zij doen of kunnen doen. En dan is er nog de sociale invloed en de omgeving en hulpmiddelen. Hoe beweeg je bijvoorbeeld met slecht weer?’

Een casus liet de workshopdeelnemers nadenken over hun eigen overtuigingen over voeding. Enkele reacties:
‘Cultuur kan een rol spelen bij wat normaal is in de voeding.’
‘Het is belangrijk dat iemand zelf kan kiezen en dat het past.’
‘Als de gezondheid van een cliënt in gevaar komt, moet er dan geen keuze gemaakt worden voor hem?’
‘Hij lijkt niet in staat zelf gezonde keuzes te maken.’
‘Hoe ver gaat de keuzevrijheid, mogen wij dat bepalen?’

Omgevingsscan in de praktijk: hoe staat het ervoor op jouw locatie en brainstorm over wat nodig is voor en gezonde(re) omgeving, door Kristel Vlot-Van Anrooij, Anneke van der Cruijssen en Henk Jansen. Bekijk de presentatie.

Een greep uit goede ideeën van deelnemers:
Voorwaarden:

  • Eigenaarschap van ‘project Leefstijl’ is belangrijk
  • Faciliteren van een moestuin door de organisatie
  • Tijd inruimen voor verandering en scholing begeleiders

Plekken:

  • Een veilige omgeving die uitnodigt tot lopen en bewegen
  • Een prikkelarme omgeving in het bos voor mensen die meer willen bewegen

Mensen:

  • Wekelijks gesprekken houden over gezond eten
  • Input van diëtist overdragen aan medewerkers
  • Voedingscoach

Andere praktische tips:
‘Een omheind terrein maakt het voor een begeleider eenvoudiger om iemand veilig te laten wandelen. Andere cliënten hebben meer bewegingsvrijheid nodig.’
‘Faciliteiten in de buurt moeten toegankelijk zijn, bijvoorbeeld qua openingstijden.’
‘Een moestuin zorgt voor een gezond aanbod aan voeding.’

Gezond bewegen voor mensen met EMB: praktische toepassing in de dagelijkse praktijk. Door Leontien Bossink

Dromen, ontdekken, doen: in gesprek met de cliënt en aan de slag met beweegposters. Door Jenneken Naaldenberg, Frank Rutten

Ideeën voor Gezond leven

Deze vierde Karavaanbijeenkomst was gevuld met veel inspiratie over Gezond leven. Het Nationaal Programma Gewoon Bijzonder kijkt terug op een zeer geslaagde dag.

JOUW REACTIE
Wil je een link invoegen in de tekst? Zet de link tussen vierkante haken: [www.kennispleingehandicaptensector.nl]





Aly Waninge

mail | meer info

a.waninge@pl.hanze.nl

Lees meer

foto van Aly Waninge

Jenneken Naaldenberg

mail | meer info

jenneken.naaldenberg@radboudumc.nl

Lees meer

foto van Jenneken Naaldenberg

Op de hoogte blijven?

Abonneer je gratis op de tweewekelijkse nieuwsbrief van het Kennisplein Gehandicaptensector

Op de hoogte blijven?

Abonneer je gratis op de tweewekelijkse nieuwsbrief van het Kennisplein Gehandicaptensector

Kennisplein Gehandicaptensector gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.
Ik ga akkoord met het plaatsen van cookies (inclusief tracking cookies).
Niet akkoord en lees meer