Kennisplein Gehandicaptensector gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.
Ik ga akkoord met het plaatsen van cookies (inclusief tracking cookies).
Niet akkoord en lees meer
Home Thema's Eigen regie Ethiek in de zorg Dilemma 4: Mag ik bij jou in bed?

Eigen regie

Ethiek in de zorg

Uitgelicht

Voor op de werkvloer

Leren

Praktijkverhalen

Onderzoek

Nieuws

Eigen regie

Dilemma 4: Mag ik bij jou in bed?

Een jongen met een licht verstandelijke beperking kruipt ’s nachts bij een medebewoner in bed. ‘Even knuffelen’, zegt hij dan. Dat is hij zo gewend. Maar de medebewoner is hier niet van gediend. Wat zou jij doen? Waarom kies je voor deze aanpak?
ethiek-eigen-regie-seksualiteitSta eens stil bij jouw keuze in deze situatie, eerst even los van wat anderen, collega’s, het team en de organisatie vinden. Bedenk daarbij dat er niet één goede keuze is. Wat goed is voor de een is niet altijd goed voor de ander. En professionals kunnen hierover ook verschillend denken en eigen afwegingen hebben om iets te doen of te laten. Je moet je handelingskeuze wel kunnen verantwoorden. Daarom is het goed om na te denken over dit soort keuzes en je af te vragen waarom jij vindt dat jouw aanpak bijdraagt aan goede zorg voor deze cliënt. Bespreek dit ook eens met collega’s en andere betrokkenen. 

Casus: even knuffelen

gehandicaptenzorg-ethiek-eigen-regiePedro is een vrolijke jongen van 15 met een licht verstandelijke beperking. Hij komt uit een groot, warm gezin van 6 kinderen en thuis sliep hij vaak met zijn broertje of zusje in één bed. Nu woont hij sinds een jaar op de woongroep Zonneheuvel met 5 andere bewoners.

Pedro heeft het erg naar zijn zin op de groep en heeft leuke contacten met de andere jongens en meiden. Maar ’s nachts zorgt hij voor onrust. Zodra het donker wordt en iedereen naar bed is, zoekt hij de andere bewoners op en kruipt bij een van hen in bed. ‘Even knuffelen’, zegt hij zelf. Een van de meiden bij wie hij vaak in bed kruipt heeft een vriend op een andere woongroep. Hij is hier niet van gediend.

Een aantal familieleden van de bewoners en medewerkers vinden dat dit ongewenste gedrag direct moet stoppen. Terwijl Pedro zich van geen kwaad bewust is.

Wat zou jij doen?

ethiek-eigen-regie-dilemma-seksualiteitWat zou jij als begeleider doen of adviseren in deze situatie? Kies een handelingsoptie.
  1. Dit is seksueel gedrag. Ik bespreek het met het team en we stellen voor om medicatie toe te dienen om Pedro ’s nachts in het gareel te houden.
  2. Ik ga eerst onderzoeken of er echt sprake is van seksueel getint gedrag en bespreek de behoefte van Pedro en de andere bewoners tijdens een familieavond.
  3. Dit is seksueel gedrag. Ik bespreek het met het team en we besluiten om Pedro’s slaapkamerdeur ’s nachts op slot te doen.
  4. Ik vraag aan de medebewoners wat zij vinden van Pedro’s nachtelijke bezoeken. Misschien vinden zij het helemaal niet erg.
  5. Anders, namelijk… (formuleer jouw eigen manier van handelen)
Welke keuze je ook maakt, er gaat altijd een visie, wetgeving of een persoonlijke opvatting achter schuil. 

Verhelder je dilemma in 4 stappen

ethiek-eigen-regie-dilemma-seksualiteitHoe maak je een afgewogen keuze? Deze vier stappen helpen je op weg: 
  1. Verkennen: wat is er aan de hand? Welke handelingsopties zijn er en wie zijn in deze situatie de betrokkenen?
  2. Onderzoeken: wat is de ethische vraag of het dilemma? Welke argumenten (waarden, belangen en principes) zijn hier in het spel? 
  3. Afwegen: weeg zorgvuldig af waarom je een bepaalde keuze maakt en wat mogelijke gevolgen zijn voor wie. Wat is het gevolg voor de cliënt van jouw handeling of het nalaten daarvan
  4. Besluiten: zoek naar de balans tussen alle (morele) betrokkenen met het oog op goede zorg.
Bron: L.L.E. Bolt e.a. Ethiek in praktijk, 2010

Reflecteer op je keuze

Heb je optie 2 gekozen? Ga dan eens bij jezelf na waarom je dat deed:
  • Ik begrijp dat iedereen opgewonden is over deze ‘incidenten’, maar vraag me af of het gedrag van Pedro seksueel getint is. Ik ga met Pedro in gesprek en betrek hier eventueel een deskundige collega bij.
  • Ik wil Pedro’s gedrag begrijpen vanuit zijn achtergrond en hoe hij in het leven staat en dat kunnen uitleggen en bespreken op een familieavond.
  • Behoefte aan intimiteit en seksualiteit hoort bij het leven. Hoe we hiermee om moeten gaan bespreken we op een familieavond, waarbij ook oog en oor is voor degenen die het overkomt.
  • Misschien heeft de bewoner bij wie Pedro in bed stapt er geen probleem mee, maar zijn het vooral de familieleden van bewoners die er niet van gediend zijn. Een goed en open gesprek hierover op een familieavond kan helpen bij het zoeken naar een oplossing. Lees ook dit blog Seksualiteit is een ‘voorzichtig’ maar belangrijk onderwerp.
  • Anders, namelijk…
Ging je voor optie 3? Wat was daarvoor de reden?
  • Ik vind dat dit seksuele gedrag grensoverschrijdend is. Het schaadt de andere bewoners in hun gevoel van veiligheid en privacy. Daarom moeten we maatregelen treffen. De deur van Pedro’s kamer op slot doen is het meest effectief.
  • Dit is seksueel gedrag en dat moeten we reguleren. Daarom zullen we met het team bespreken hoe we dit het beste kunnen doen. Het op slot doen van Pedro’s kamer vind ik de beste oplossing. 
  • Ik vind dat je het probleem kleiner moet maken. Het is simpel en praktisch op te lossen. Voor zijn eigen bestwil en die van de andere bewoners doen we ’s nachts de deur op slot.
  • Anders, namelijk…
Heb je voor een andere optie gekozen, ga jouw keuze dan na met de 4 stappen. Welke argumenten en onderliggende waarden zijn voor jou belangrijk? Bedenk of dat voor Pedro dezelfde waarden en redenen zijn. Gaan veiligheid en privacy van andere bewoners hier boven de behoefte aan geborgenheid en intimiteit van de cliënt? Moet de cliënt zich schikken naar de norm van de groep of de huisregels? Mag je Pedro’s kamer op slot doen? Wat zegt de wet hier eigenlijk over? Ga eens na hoe jouw collega’s, team of organisatie hier tegenaan kijken. Welke afweging maak je en hoe ga je daarbij te werk?

5 handvatten en tips voor een zorgvuldige afweging 

ethiek-eigen-regie-dilemma-seksualiteitEthische dilemma’s of lastige keuzes ontstaan zodra je in je werk als begeleider niet meteen weet wat goed is om te doen. Moet je bescherming bieden aan medebewoners door iemands behoefte aan intimiteit of seksualiteit aan banden te leggen? En is dat uit te leggen als goede zorg voor alle betrokkenen? Of moet je vanwege goede zorg of kwaliteit van leven juist iemands behoefte aan intimiteit en seksualiteit serieus nemen en er ruimte aan geven? Hoe vind je een oplossing die recht doet aan de wensen, behoeften, belangen en waarden van iedereen? Ga eens na waar jij de grens trekt tussen grensoverschrijdend seksueel getint gedrag en aanvaardbaar gedrag. En hoe verhoudt die grens zich tot je eigen moraal over intimiteit en seksualiteit? Hoe schat je in wat goed is om te doen en hoe kun je jouw keuze verantwoorden? Deze handvatten helpen je bij het maken van een gewogen keuze. 
 

Download de 5 handvatten en tips voor een zorgvuldige afweging (pdf)

Reageer!

gehandicaptenzorg-tipHeb jij ook een ethisch dilemma? Of heb je een tip voor collega’s hoe je hiermee omgaat? Reageer hieronder. 

JOUW REACTIE
Wil je een link invoegen in de tekst? Zet de link tussen vierkante haken: [www.kennispleingehandicaptensector.nl]





Alies Struijs

Expert Ethiek in de zorg

mail | meer info

alies.struijs@rijksoverheid.nl

Lees meer

Op de hoogte blijven?

Abonneer je gratis op de tweewekelijkse nieuwsbrief van het Kennisplein Gehandicaptensector

Op de hoogte blijven?

Abonneer je gratis op de tweewekelijkse nieuwsbrief van het Kennisplein Gehandicaptensector