Hard/t voor Inclusie
Jouw rol bij inclusie - Basisinformatie
Laatst bijgewerkt op: 24-11-2023
Wat is de rol van de professional bij inclusie? Je kunt hier veel over zeggen. Een eerste uitgangspunt is dat je werkt aan een goed leven voor mensen met een beperking. Het gaat hierbij om een wisselwerking tussen persoon en samenleving. En als ondersteuner probeer je die 2 werelden met elkaar te verbinden.
Rol als verbinder
Als ondersteuner ben je een verbinder, een bruggenbouwer, een enabler: je maakt het mogelijk. We spreken daarom ook liever van ondersteuner of supportmedewerker en niet meer van zorgmedewerker of hulpverlener.
Aansluiten bij leefwereld van de cliënt
De regie blijft bij de cliënt. Hij of zij kiest zelf en jij ondersteunt. Je moet kunnen aansluiten bij de leefwereld van de cliënt. Ook moet je kunnen omgaan met de diversiteit die dat met zich meebrengt. Daarnaast werk je vanuit het natuurlijke netwerk van een cliënt.
Tot slot moet je goed de weg weten in de samenleving en daar de juiste hulpbronnen en personen weten in te schakelen. Je werkt in en met de samenleving.
Profiel van de ondersteuner
Dit past allemaal in de ontwikkeling:
‘zorgen voor’ ----> ‘zorgen dat’ ----> ‘zorgen met’
Het profiel van een ondersteuner als bruggenbouwer volgens Kröber & van Dongen:
- Voelt zich verbonden met de persoon met een handicap.
- Is een netwerker met een eigen groot netwerk.
- Is vertrouwd met de lokale omgeving van de persoon.
- Neemt de tijd om mensen te leren kennen.
- Werkt niet strak volgens een rooster.
- Werkt in de samenleving.
- Is niet uit op controle.
- Vertoont voorbeeldgedrag.
- Is betrouwbaar.
- Is stressbestendig.
- Is creatief.
- Is een ontplooier.
Werk je in de zorg, dan kun je ook leren van mensen die werken in welzijn. Zorg en welzijn overlappen elkaar steeds meer. Dit is nog eens versneld door de transities in het sociale domein, zoals van Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) naar Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo).
Nieuwe professional
In het nieuwe welzijn gaat het over een nieuwe professional die ‘present’ is: zichtbaar en aanwezig in de samenleving en beschikbaar voor kwetsbare burgers. Van der Lans beschrijft die professional als volgt:
- Je bent vraaggericht: ‘Je kijkt daarbij altijd naar de vraag achter de vraag’.
- Je gaat uit van de eigen kracht van de burger en zijn omgeving.
- Je gaat direct op problemen af: 'In Welzijn Nieuwe Stijl passen geen kantoorklerken of bureaucraten'.
- Het is niet vrijblijvend: ‘Je benoemt de problemen, je definieert de oplossing en je bent resultaatgericht’.
- Er is ruimte voor de kennis en kunde van de professional: ‘Hij of zij is streetwise. Dus je verstaat de taal van de straat'.
Ontwikkelingen in vernieuwend zorgen
De ondersteuner krijgt met verschillende ontwikkelingen te maken. Uit interviews met ondersteuners in de zorg is gebleken dat er op het moment grote veranderingen plaatsvinden. Vilans heeft aan mensen zelf gevraagd welke veranderingen zij zien. Hierbij werden de volgende 6 grote veranderingen genoemd (Vernieuwend zorgen van Vilans):
- Werken vanuit kwaliteit van bestaan: een goed leven is van belang, focus ligt meer op Gezond en Gedrag dan op Ziek en Zorg.
- Zelforganisatie tussen ondersteuner en cliënt: overgang van zorgen voor naar zorgen dat, regie ligt bij cliënt.
- Werken met het netwerk: ondersteuning vindt plaats in sociaal domein van welzijn en zorg, ook werken met familie, mantelzorg, vrijwilligers.
- Toepassing van nieuwe technologie: e-health, zelf meten door cliënten, domotica in huis, ICT-gebruik door zorgmedewerkers.
- Meer zorg en ondersteuning met minder middelen: bezuinigingen in de zorg, nadenken over efficiëntie en kostenbewustzijn.
- Nieuwe functies in de zorg: meer specialistische zorg, zoals dementie, gedragsproblematiek, taakverdeling hoger en lager gekwalificeerd personeel.
Samengevat
- Ga uit van mogelijkheden van mensen.
- Laat de regie bij mensen met een beperking, ga om met diversiteit.
- Gebruik strategieën voor ondersteuning in en met de samenleving.
- Inspireer anderen en laat je inspireren.
- Creëer ruimte in de ondersteuning.
Direct aan de slag met inclusie
- Denk in het team eens na hoe de ideale ondersteuner eruit ziet. Beschrijf eerst een aantal fictieve personen die je ondersteunt. Beschrijf die cliënten bijvoorbeeld aan de hand van leeftijd, interesses, leefvorm, werk of issues.
- Bedenk vervolgens met het team wat deze cliënt nodig heeft van de ondersteuner. Hoe zou een ideale ondersteuner er voor deze persoon eruit zien? Beschrijf of teken deze ideale ondersteuner.
- Denk hierbij aan hoofd, hart en handen (Wat moet deze ondersteuner weten? Wat moet de ondersteuner kunnen? Hoe staat de ondersteuner in zijn vak? Wat is de passie voor het vak?).
- Reflecteer met elkaar op de ideale ondersteuner. Wat heb je daarvan zelf al en wat (nog) niet? Hoe kun je daaraan werken?