Visuele beperking
Laatst bijgewerkt op: 31-03-2026
Van de mensen met een verstandelijke beperking heeft minstens 1 op de 4 ook een oogaandoening. Hierdoor zien ze minder (slechtziend) of niets (blind). Dit verminderde zicht kan aangeboren zijn, leeftijdsgebonden zijn of ontstaan zijn door (niet-aangeboren) hersenletsel.
Blind of slechtziend?
Je bent blind als je minder ziet dan 5% of als je minder ziet dan 10% en een sterk beperkt gezichtsveld hebt. In Nederland heet dit ook wel 'maatschappelijk blind'. Een sterk beperkt gezichtsveld betekent dat je niets of bijna niets ziet vanuit je ooghoeken. Je bent slechtziend als je meer ziet dan iemand die blind is, maar minder dan 33%.
Verstandelijke en visuele beperking
Mensen met een verstandelijke of meervoudige beperking hebben een verhoogde kans op een visuele beperking. Dat blijkt uit wetenschappelijk onderzoek. In Nederland gaat het om enkele honderdduizenden mensen. Het komt regelmatig voor dat de omgeving de visuele beperking niet herkent, terwijl juist deze combinatie het minder eenvoudig maakt om kinderen in hun ontwikkeling te stimuleren en volwassenen te begeleiden. Hierdoor blijven de mogelijkheden voor een optimale ondersteuning onbenut.
Waar kun je op letten
Als je niet goed kan zien én daarnaast ook een verstandelijke beperking hebt, is het lastiger om de wereld om je heen goed te begrijpen. Dan mis je immers informatie. Contact maken, nabijheid en voorspelbaarheid zijn belangrijk. Wanner je met iemand in een dezelfde ruimte bent is het belangrijk dat regelmatig laat merken en horen dát je er bent, wié je bent en wáár je bent.
Daarbij is het vaak belangrijk dat je dichterbij komt dan je misschien gewend bent. Herkenning aan geur, het haar of het voelen van een gezicht helpt bij het leren kennen van iemand. Let ook op de beperking van hoeveelheid prikkels zoals geluid, geur en licht.
Organisaties en samenwerking
Er zijn verschillende organisaties die ondersteuning bieden aan mensen die blind of slechtziend zijn. Vijf van deze organisaties zijn:
Deze organisaties werken samen aan het ontwikkelen en delen van kennis over visuele beperkingen onder de naam Kennis Over Zien met als doel het leven van mensen met een visuele beperking makkelijker en toegankelijker maken. De ontwikkelde kennis wordt gedeeld op het kennisplatform. Wil je meer weten over het kennisplatform Kennis Over Zien? Neem dan contact op met Gerie Tempelman.
Soorten dienstverlening
Bartiméus, Koninklijke Visio en de Robert Coppes Stichting bieden ondersteuning en begeleiding op verschillende gebieden. Alle drie de organisaties bieden plekken om te wonen voor mensen met een erstandelijke en visuele beperking. Medewerkers van de organisaties komen ook bij cliënten thuis en geven bijvoorbeeld advies over hulpmiddelen en werken samen met de cliënt aan het mentale welzijn. Op locaties van de drie organisaties is het ook mogelijk om vaardigheden te leren als omgaan met de taststok, de efficiënte inzet van het zicht en het gebruik van computer, tablet en smartphone.
Opkomen voor belangen
De Oogvereniging en de MaculaVereniging zijn belangenbehartigers, dit betekent dat zij samen met andere organisaties zorgen dat blinden en slechtzienden volledig mee kunnen doen in de samenleving. Daarnaast organiseren deze verenigingen activiteiten met informatieve en recreatieve thema’s
Handige bronnen voor ondersteuning en zorg
Het landelijk informatiepunt DB-connect is gespecialiseerd in diagnostiek, zorg en onderwijs voor mensen met beperkingen in horen en communiceren.