VN-verdrag Handicap

Wat houdt het VN-verdrag Handicap in?

Het VN-verdrag Handicap (voluit 'VN-verdrag VN-verdrag inzake rechten van personen met een handicap') beschermt de rechten van mensen met alle soorten beperkingen die hen kunnen tegenwerken om mee te doen in de samenleving. Dat kan gaan om zowel lichamelijke, psychische als verstandelijke beperkingen.

Wereldwijd hebben de meeste landen het verdrag al ondertekend. Nederland heeft zich in 2016 aangesloten bij het VN-verdrag (bekrachtigd) en het verdrag is officieel ingegaan. Dit betekent dat de overheid verplicht is te werken aan een betere positie van mensen met een beperking.

In het verdrag staat werken aan meer participatie en een meer inclusieve samenleving centraal. Er staan geen nieuwe rechten in. Wel werkt het verdrag de verplichtingen verder uit die de regering al heeft op grond van bestaande mensenrechtenverdragen.

Waarom het VN-verdrag Handicap nodig is

In Nederland bevinden mensen met een beperking zich nog steeds in een achtergestelde positie. Daardoor kunnen zij niet volwaardig meedoen aan de samenleving.

Zo komt het voor dat kinderen met een beperking vanwege hun beperking niet worden toegelaten op scholen. Ook gebeurt het dat mensen met een beperking niet worden aangenomen door werkgevers of geen hypotheek mogen afsluiten.

Daarnaast ervaren mensen met een beperking veel obstakels in het dagelijks leven. Onder meer in:

• het openbaar vervoer
• stemlokalen
• bibliotheken
• winkels
• bioscopen
• sportfaciliteiten
• cafés

Het VN-verdrag in de praktijk

Nu het VN-verdrag in Nederland geldig is, richt de overheid een platform op in samenwerking met gemeenten, het Rijk, ondernemers, werkgevers en mensen met een beperking. Samen kijken zij wat er nodig is om verder uit te voeren wat in het verdrag staat.

Gemeenten, bedrijven, woningbouwcorporaties en organisaties en verenigingen moeten gaan zorgen voor toegankelijkheid. Dit zal een geleidelijk proces zijn en is niet van de een op de andere dag gerealiseerd.

Wie is verantwoordelijk?

Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) is verantwoordelijk voor de juiste uitvoering van het verdrag. Het College voor de Rechten van de Mens houdt in de gaten of dat op de juiste manier gebeurt.

Het College voor de Rechten van de Mens doet onderzoek naar schendingen van mensenrechten of naar het niveau van bescherming van deze rechten. Daarnaast houdt het College zich bezig met discriminatie van onder meer mensen met beperking op verschillende gebieden: 

• op de arbeidsmarkt;
• in het onderwijs;
• op de woningmarkt;
• in het openbaar vervoer;
• bij goederen en diensten, zoals winkelen, sporten, uitgaan, verzekeren en zorg.

De rol van de Rijksoverheid

De Rijksoverheid zet zich in om de positie van mensen met een beperking te verbeteren. Nederland voldeed voor de bekrachtiging van het verdrag al aan een aantal eisen. Na bekrachtiging heeft de overheid wetten en beleid doorgelicht en waar nodig aangepast.

De belangrijkste wetswijziging is die van de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte (WGBH/CZ). Naast arbeid, wonen, onderwijs en openbaar vervoer (die al in de wet waren opgenomen) is daar nu het terrein van 'goederen en diensten' aan toegevoegd.

In de werkagenda van de Rijksoverheid voor 2025 tot 2030 lees je over de plannen van het kabinet voor deze jaren om de doelen uit de nationale strategie te halen.

De rol van gemeenten

Gemeenten mogen zelf bepalen hoe zij het verdrag in de praktijk brengen. Maar ze moeten er wel iets mee:

• Iedere gemeente is verplicht om in beleidsplannen voor de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), de participatiewet en de jeugdwet te melden hoe het VN-verdrag vorm krijgt.
• Voor inwoners moet duidelijk zijn wat er gaat gebeuren om mensen met een beperking volwaardig mee te laten doen in de samenleving.
• De gemeenteraad controleert of de gemeente zijn verplichtingen vanuit het verdrag nakomt.
• Er wordt een lokale inclusieagenda opgesteld samen met inwoners met een beperking en hun familie.

Wat betekent het VN-verdrag Handicap voor mensen met een beperking?

Het VN-verdrag geeft mensen met een beperking dezelfde rechten als iedereen. Zij zullen daar in de praktijk steeds meer van gaan merken. Dit verandert er bijvoorbeeld voor mensen met een beperking:

• Voor mensen in een rolstoel moet de ingang naar een stemhokje rolstoelvriendelijk worden.
• Café's moeten toestaan dat mensen met epilepsie hun hulphond meenemen.

Wil je meer lezen over wat het verdrag betekent voor mensen met een beperking? De LFB heeft een boekje en poster gemaakt met uitleg in begrijpelijke taal. Speciaal voor mensen met een beperking. Lees meer en bekijk waar je het boekje en de poster bestelt.

Wat betekent het VN-verdrag Handicap voor de zorg?

We merken dat er ook bij zorgorganisaties nog veel onduidelijk is over het verdrag. Sommige organisaties zijn al druk bezig om 'VN-verdrag-proof' te worden. Maar de meeste zijn er nog niet actief mee bezig. Of ze hebben nog vragen.

Belangrijke rol voor zorgprofessionals

Zorgprofessionals weten natuurlijk al waar mensen met een beperking mee te maken hebben. Maar hoe zit het met de rest van de mensen? Kunnen en willen zij zich inleven in hun medeburgers met een beperking?

Als zorgprofessional kun je helpen om anderen meer bewust te maken van de problemen van mensen met een beperking. Want jij hebt dagelijks contact met mensen met een beperking en weet daardoor als geen ander wat er speelt.

Het VN-verdrag Handicap kan jou helpen bij je werk en onderbouwen wat je doet. In het inspiratiedossier over het verdrag lees je hoe je dat doet. Je vindt het inspiratiedossier als pdf bij 'Downloads' op deze pagina. Daar vind je ook een flyer en kennisdossier met meer informatie over het VN-verdrag.

Video: vragen over het VN-verdrag

We vroegen op de Kennismarkt mensen wat ze willen weten over het VN-verdrag. In deze video delen ze hun vragen over het verdrag.