5 tips voor passende zorg en heldere communicatie in het ziekenhuis
Gepubliceerd op: 28-01-2026
Een behandeling in het ziekenhuis kan soms ingrijpend zijn. Zeker voor mensen met een (licht) verstandelijke beperking. Drukte, medische taal en onverwachte stappen zorgen al snel voor stress en onbegrip. Met heldere communicatie, rust en voorspelbaarheid kun je veel verschil maken. Niet alleen voor deze doelgroep, maar eigenlijk voor iedereen.
De inzichten zijn bedacht voor professionals die werken in het ziekenhuis. Ook zijn ze helpend voor gehandicaptenzorgorganisaties om samen met een ziekenhuis in gesprek te gaan hoe de zorg passender te maken. Het is belangrijk om kennis uit te wisselen, te bouwen aan passende zorgpaden en te leren over elkaars wereld.
1. Ontwikkel een gezamenlijke visie op passende zorg
Passende zorg begint met een gedeeld beeld binnen de organisatie. Wat verstaan jullie onder passende ziekenhuiszorg voor mensen met een verstandelijke beperking? En hoe ziet dat er in de praktijk uit?
Een gezamenlijke visie helpt zorgprofessionals om op dezelfde manier te handelen en keuzes te maken. Het voorkomt dat iedereen het ‘op zijn eigen manier’ probeert op te lossen.
Tip: bespreek deze visie regelmatig in teamoverleggen en verwerk deze in werkafspraken of protocollen.
2. Start een interne werkgroep
Een kleine werkgroep kan verbeteringen versnellen. Denk aan aandacht voor:
- duidelijke communicatie tijdens consulten
- betere afstemming tussen afdelingen
- signalen herkennen van een verstandelijke beperking
- praktische knelpunten in de dagelijkse zorg
Collega’s met ervaring in de gehandicaptenzorg, of mensen met ervaringskennis (bijvoorbeeld naasten of ervaringsdeskundigen) brengen waardevolle inzichten in.
3. Zet in op praktische scholing
Niet iedere zorgprofessional herkent een (licht) verstandelijke beperking direct. Korte en praktische scholing helpt hierbij. Denk aan:
- herkennen van signalen
- communiceren in begrijpelijke taal
- ruimte geven voor vragen en herhaling
Kleine leerinterventies kunnen al een groot effect hebben op het contact met patiënten.
4. Maak hulpmiddelen vindbaar en bruikbaar
Voor sommige patiënten zijn hulpmiddelen en visuele ondersteuning essentieel. Denk aan:
- pictogrammen of visuele uitleg
- toegankelijke weeg- en hulpmiddelen
- duidelijke bewegwijzering
Bekijk het voorbeeld over Lynn op de website van Zintuigenverhalen.
Zorg dat deze hulpmiddelen makkelijk te vinden zijn en dat medewerkers weten hoe ze ermee moeten werken. Ook naasten en begeleiders kunnen de hulpmiddelen thuis ter voorbereiding gebruiken.
5. Plan extra tijd en rust in
Als bekend is dat iemand een verstandelijke beperking heeft, helpt het om hier vooraf rekening mee te houden. Extra tijd, een rustige omgeving en duidelijke stappen maken zorg veiliger en prettiger.
Denk aan:
- langere consulttijden
- voorspelbare uitleg over wat er gaat gebeuren
- voorbereiding vooraf in eenvoudige taal
Rust en overzicht verminderen stress en vergroten begrip.
Quick wins voor morgen
- Maak korte richtlijnen voor begrijpelijke communicatie.
- Bundel hulpmiddelen en tips op één plek.
- Wijs ambassadeurs aan binnen het team.
- Ga actief het gesprek aan met naasten, ervaringsdeskundigen (mensen met een verstandelijke beperking) en zorgorganisaties in de omgeving.
Over Passende zorg en communicatie voor mensen met een verstandelijke beperking
Het project Passende zorg en communicatie voor mensen met een verstandelijke beperking richt zich op het verbeteren van ziekenhuiszorg voor mensen met een (licht) verstandelijke beperking. In het ziekenhuis kunnen communicatie, prikkels en onduidelijke procedures zorgen voor stress, onbegrip en onveilige situaties.
Binnen dit project werkt Vilans samen met ziekenhuizen, zorgorganisaties, professionals, ervaringsdeskundigen en naasten aan praktische oplossingen. Denk aan beter herkennen van een verstandelijke beperking, duidelijke en begrijpelijke communicatie, meer rust en voorspelbaarheid, en betere samenwerking tussen ziekenhuiszorg en gehandicaptenzorg.
De inzichten uit dit project helpen zorgprofessionals om ziekenhuiszorg beter af te stemmen op wat iemand nodig heeft - zodat de zorg niet alleen medisch goed is, maar ook begrijpelijk, passend en menselijk. Ga voor meer informatie naar de projectpagina of download de kenniskrant.