Toon zoekbalkToon menu

Vakmanschap

Randvoorwaarden om ervaringsleren te organiseren

Wat is ervoor nodig om met ervaringsleren aan de slag te gaan? Welke factoren belemmeren of bevorderen dit? Wil je ervaringsleren organiseren in jouw organisatie of team, dan zijn er een aantal harde voorwaarden waar je niet onderuit komt.


Denk aan voor de hand liggende zaken als:

Draagvlak en toestemming

  • vanuit bestuur en management

  • van teamleider en teamleden

Tijd en geld

  • voldoende beschikbare tijd, zonder tijdsdruk

  • budget voor de tijd die het kost

Naast deze harde voorwaarden zijn er ook andere voorwaarden om ervaringsleren te laten slagen.  Trainers en begeleiders noemen veiligheid, goede voorbereiding, intake en afstemming, de juiste verwachting wekken, groepsdynamiek, inlevingsvermogen en verrassingseffect.

Goede voorbereiding en juiste verwachting

Wil je dat collega’s of stagiaires zin hebben om aan ervaringsleren deel te nemen? Dan is het belangrijk dat ze weten wat ervaringsleren is. Dat zij begrijpen wat ze gaan doen en waarom dit ‘zelf ervaren’ iets toevoegt aan hun werk. Ook goede afstemming met trainers en begeleiders voor ervaringsleren is nodig, zodat opdrachten nauw aansluiten op de dagelijkse praktijk van de deelnemers. Een goede voorbereiding, intake en afstemming zijn nodig om te zorgen dat mensen met de juiste verwachtingen aan ervaringsleren beginnen.

‘Een goede voorbespreking is belangrijk. Tijdens de intake stel ik vragen als: wat is je doel met ervaringslessen? Gaat het om algemene informatie of speelt er een specifieke situatie? Bij een algemene training ervaringsleren is er minder weerstand. Maar gaat het om het onbegrepen gedrag van een cliënt, dan wordt het direct een stuk persoonlijker. Dan gaat het ook over het handelen als zorgprofessional. Dat kan invloed hebben op de veiligheid die je als deelnemer ervaart.’
- Greetje Koevoets, trainer (Bartiméus)

 

Groepsdynamiek en veiligheid

Niet iedereen vindt het nodig of prettig om zichzelf te onderwerpen aan zelf ervaren. Het kan zijn dat iemand denkt: Ik doe mijn werk al jaren zo, wat is daar mis mee? Of dat iemand zich niet veilig voelt in het team en het vervelend vindt om opdrachten te doen in bijzijn van anderen.

Bij ervaringsleren is het belangrijk dat deelnemers zich veilig voelen. Dat is iets waar je als organisator van het ervaringsleren rekening mee moet houden. Als je weerstand voelt in het team of bij teamleden, ga dan in gesprek om te ontdekken wat daarachter zit. Ook trainers willen dit weten, om de groepsdynamiek te bewaken tijdens de opdrachten. Als er iets binnen het team speelt, is het verstandig dit tijdens de intake al aan te geven.

‘Ik zie veel verschil tussen deelnemers die meedoen aan ervaringsleren. Groepsdynamiek speelt daarbij een rol. De ene groep stort zich er vol overgave in en doet enthousiast mee. Anderen zie je na vijf minuten al smokkelen met de opdracht. (On)veiligheid speelt hierbij vaak een rol. Een goed intakegesprek is daarom belangrijk.’
- Greetje Koevoets, trainer (Bartiméus)

 

Inlevingsvermogen

Een paar opdrachten uitvoeren is natuurlijk niet te vergelijken met wat mensen met een beperking hun leven lang ervaren. Bij deze opdrachten gaat het erom je heel kortstondig in te leven hoe het voor de ander voelt om een beperking te hebben. Om te ervaren en te beseffen hoe mensen met je omgaan, tegen je praten en voor je zorgen. En om te ontdekken hoe het voelt om van anderen afhankelijk te zijn voor de simpelste dingen.

‘Ik laat mensen in de ervaringslessen via speciale brillen ervaren hoe het voelt om blind of slechtziend te zijn. Een belangrijk verschil is dat die ervaring voor deelnemers nooit voor lange tijd is. Zij dragen de brillen tien minuten of tijdens een lunch. In hun achterhoofd weten zij dat ze die bril weer kunnen afzetten. Iemand die slechtziend is kan dat niet. Dat (tijds)besef vind ik heel belangrijk om toe te lichten.’
- Greetje Koevoets, trainer (Bartiméus)
‘Tijdens je opleiding leer je de theorie. Ervaringsgericht leren is de koppeling maken naar wat dat in de praktijk betekent. Wat doet dat met jezelf? Welke handvatten krijg je om een goede professional te zijn? Om goed aan te sluiten bij de doelgroep? Ervaringsleren moet een gevoel bij je oproepen. Welke emotie dat is, maakt niet uit. Pas als het iets met je doet, kun je reflecteren en je afvragen: wat kan ik hiermee? Wat betekent dat voor de doelgroep waarmee ik werk? Voor de zaken waar ik tegenaan loop in mijn werk en voor mijn eigen handelen?’
- Marloes van Geel, trainer bij de LVB Xperience (Humanitas DMH)

 

Het mag ongemakkelijk voelen

Bij ervaringsleren zoeken deelnemers bewust ervaringen op die mensen met een beperking meemaken. Dat zijn vaak verrassende en confronterende ervaringen, die deelnemers niet snel vergeten. Je kunt je als deelnemer best ongemakkelijk voelen. En juist dát maakt dat het besef binnenkomt wat iemand met een beperking meemaakt.  

‘Bij de LVB Experience merk ik dat mensen wel even moeten wennen. Ik heb gezien dat het juist goed werkt als deelnemers zich even ongemakkelijk voelen. Pas dan gaan ze hun eigen grens over en bereik je iets. Het vraagt wel volharding van trainers om dat te bereiken. Om door te gaan als er weinig energie uit een groep komt. Ik kan een deelnemer dan een prikkelende vraag stellen en daarmee de groepshouding beïnvloeden. Bijvoorbeeld naar: wij volgen deze workshop, maar hoezo kom jij met die vraag? Niemand heeft op zo’n moment zin om te antwoorden. Ook dan gaan we als trainer door. We willen dat de vraag beantwoord wordt, eventueel met hulp van een ander uit de groep. Door ongemak te veroorzaken, bereik je dat er iets gebeurt. Als er niets gebeurt, is er ook niets om op te reflecteren.’
- Marloes van Geel, trainer bij de LVB Xperience (Humanitas DMH)

‘We laten deelnemers ervaren hoe het voelt voor mensen met een licht verstandelijke beperking (LVB). Die moeten ook continu formulieren invullen en hun ‘verantwoordelijkheid’ nemen. Terwijl dat voor hen lastig is en moeilijk te begrijpen. Zij krijgen soms keihard te horen: ‘Je krijgt geen uitkering, want je hebt geen formulier ingevuld.’ Word je als cliënt op zo’n manier aangesproken, dan doet dat iets met je. Dat laten we deelnemers aan de LVB Experience ook bewust ervaren. Dan zie je dat de één lacherig reageert en een ander weerstand biedt, boos wordt of helemaal niets meer doet. Op dat moment gebeurt er iets met de deelnemers, net zoals bij mensen met een LVB.’
- Marloes van Geel, trainer bij de LVB Xperience (Humanitas DMH)

Vier tips voor ervaringsleren

  1. Zorg voor een goede voorbereiding en de juiste verwachting. Maak het doel van ervaringsleren helder aan deelnemers en trainers. Gaat het om een algemene ervaring of om een specifieke situatie? Wat voegt het toe aan het werk van de deelnemers?

  2. Splits de groep niet op. Geef deelnemers geen rol als begeleider of waarnemer. Zo voorkom je dat deelnemers zich aan het ‘zelf ervaren’ onttrekken.

  3. Houd een goede nabespreking. Laat deelnemers met elkaar nabespreken wat de ervaringen met hen deden. Want wat de één ervaart, ervaart een collega weer anders. Laat de deelnemers vragen beantwoorden als: Wat kan ik met deze ervaring? Wat betekent dat voor mijn werk en mijn eigen handelen? Wat wil ik anders gaan doen? Wat betekent dat voor de mensen die ik ondersteun?

  4. Geef deelnemers een contactadres. Zorg dat deelnemers ook na een training contact kunnen opnemen. Soms valt het kwartje pas later of wil iemand nog napraten over een heftige emotie die een oefening opriep.


Lees over Samenwerken met ervaringsdeskundigen

Reageer op deze pagina

JOUW REACTIE
Wil je een link invoegen in de tekst? Zet de link tussen vierkante haken: [www.kennispleingehandicaptensector.nl]





Cookies op de website van Kennisplein Gehandicaptensector

Kennisplein Gehandicaptensector gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.
Ik ga akkoord met het plaatsen van cookies (inclusief tracking cookies).
Niet akkoord en lees meer